સોનામાં રેકોર્ડ તેજી: યુએસ ડેટા અને સેન્ટ્રલ બેંકની માંગ વચ્ચે ભાવ ટોચે

સોનું નીતિગત ગતિવિધિઓ વચ્ચે ટોચ પર

12 ફેબ્રુઆરી, 2026ના રોજ, ભારતમાં સોનાના ભાવ ઐતિહાસિક ઊંચાઈની નજીક સ્થિર રહ્યા. આ સ્થિતિ મેક્રોઇકોનોમિક ડેટા, સેન્ટ્રલ બેંકની રણનીતિઓ અને ભૂ-રાજકીય અનિશ્ચિતતાઓના જટિલ સમીકરણનું પ્રતિબિંબ પાડે છે. તેજીના સત્ર દરમિયાન, યુએસમાં જાન્યુઆરી મહિનાનો અપેક્ષા કરતાં વધુ સારો જોબ્સ ડેટા જાહેર થયો, જેના કારણે ફેડરલ રિઝર્વ (Fed) તેની મોનેટરી પોલિસીમાં તાત્કાલિક વ્યાજ દરમાં ઘટાડો કરશે તેવી અપેક્ષાઓને ફરીથી આંકવામાં આવી. આ રિપોર્ટ લેબર માર્કેટની મજબૂતી દર્શાવે છે, જેના પગલે યુએસ ડોલર મજબૂત થયો, જે સામાન્ય રીતે કિંમતી ધાતુઓ જેવી કે સોના માટે પ્રતિકૂળ ગણાય છે.

સેન્ટ્રલ બેંકનો ટેકો અને ભૂ-રાજકીય સુરક્ષા

ટૂંકા ગાળાના નીતિગત દબાણ છતાં, સોનાના ભાવને મજબૂત આંતરિક માંગના પરિબળોનો ટેકો મળી રહ્યો છે. વિશ્વભરની સેન્ટ્રલ બેંકો ઐતિહાસિક રીતે ઊંચા સ્તરે સોનાના ભંડારમાં સતત વધારો કરી રહી છે. આ ફિયાટ કરન્સીમાંથી ડાઇવર્સિફિકેશન (વૈવિધ્યકરણ) કરવાની લાંબા ગાળાની રણનીતિનો ભાગ છે. 2026 માટેના અનુમાનો મુજબ, સેન્ટ્રલ બેંકો લગભગ 800 ટન સોનાની ખરીદી કરી શકે છે, જે વાર્ષિક ખાણ ઉત્પાદનનો નોંધપાત્ર હિસ્સો છે અને માંગને મજબૂત બનાવે છે. તે જ સમયે, યુએસ અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા ભૂ-રાજકીય તણાવ જેવી પરિસ્થિતિઓ સોનાને સુરક્ષા સંપત્તિ (safe-haven asset) તરીકે વધુ મહત્વ આપે છે. મધ્ય પૂર્વમાં ઉદ્ભવતી ઘટનાઓ બજારમાં અનિશ્ચિતતા વધારે છે, જેના કારણે સંભવિત સંઘર્ષ અને આર્થિક અસ્થિરતા સામે હેજ (hedge) તરીકે સોનાની માંગ વધે છે.

ભારતમાં પ્રીમિયમ અને ચાંદીની વોલેટિલિટી

ભારતીય ગ્રાહકો માટે, સોનાના ભાવ દુબઈ જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોની તુલનામાં નોંધપાત્ર પ્રીમિયમ પર ટ્રેડ થઈ રહ્યા છે. 12 ફેબ્રુઆરી, 2026ના રોજ, ભારતમાં 24-કેરેટ સોનાનો ભાવ દુબઈ કરતાં આશરે 5.7-5.8% વધુ હતો. આ તફાવત સ્થાનિક ડ્યુટી અને ટેક્સ ગણવામાં આવે તે પહેલાનો છે. ભારતના આયાત શુલ્ક અને સ્થાનિક બજારની ગતિશીલતા આ પ્રીમિયમને અસર કરે છે, જેના કારણે સ્થાનિક ખરીદદારો માટે તે વધુ ખર્ચાળ બને છે. તેની સામે, ચાંદીના ભાવમાં વધુ ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળ્યો હતો. ડોલરની મજબૂતી અને Fed રેટ કટની અપેક્ષાઓમાં ફેરફારને કારણે 12 ફેબ્રુઆરી, 2026ના રોજ ચાંદીના ભાવમાં આશરે 1.7% થી 3.2% નો ઘટાડો થયો હતો. જોકે ચાંદીને ઔદ્યોગિક માંગનો લાભ મળે છે, તેના નાના બજાર કદ અને ઓછી લિક્વિડિટીને કારણે તે સોના કરતાં વધુ તીવ્ર ભાવની વધઘટ માટે સંવેદનશીલ છે.

સંભવિત જોખમો: નીતિગત ફેરફારો અને તણાવ ઘટાડવાની શક્યતા

જોકે સોનાના ભાવ માટે દ્રષ્ટિકોણ હકારાત્મક રહેવાની સંભાવના છે, તેમ છતાં કેટલાક સંભવિત જોખમો પણ છે. જો ફેડરલ રિઝર્વ લાંબા સમય સુધી ઊંચા વ્યાજ દરો જાળવી રાખે - જે મોંઘવારી ડેટા પર નિર્ભર રહેશે - તો સોનાની બિન-ઉપજ આપતી સંપત્તિ તરીકેની આકર્ષણ ઘટી શકે છે. તેનાથી વિપરીત, જો ભૂ-રાજકીય તણાવ, ખાસ કરીને યુએસ-ઈરાન સંબંધોમાં, નોંધપાત્ર રીતે ઓછો થાય, તો સોનાનું સુરક્ષા સંપત્તિ તરીકેનું પ્રીમિયમ ઘટી શકે છે. આ ઉપરાંત, Fedના નેતૃત્વમાં ફેરફાર (જેમ કે ચેરમેન પોવેલનો કાર્યકાળ મે 2026માં પૂરો થાય છે) નીતિગત અનિશ્ચિતતા ઊભી કરી શકે છે જે સોનાના ભાવને અસર કરી શકે છે. ભારતમાં સતત જોવા મળતું પ્રીમિયમ પણ જોખમ ધરાવે છે, જો આયાત નીતિઓમાં ફેરફાર થાય અથવા વૈશ્વિક પુરવઠા ગતિશીલતામાં નોંધપાત્ર ફેરફાર થાય તો તે ઘટી શકે છે.

ભવિષ્યની આગાહી: અપસાઇડ પોટેન્શિયલ યથાવત

ટૂંકા ગાળાના સ્થિરીકરણ છતાં, વિશ્લેષકો લાંબા ગાળાના તેજીના દ્રષ્ટિકોણ પર વિશ્વાસ ધરાવે છે. 2026ના અંત સુધીમાં સોનાના આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવો $6,100–$6,700 પ્રતિ ઔંસ સુધી પહોંચી શકે છે તેવી આગાહી છે. ભારતમાં, સ્થાનિક ભાવ ₹1.5 લાખ થી ₹1.95 લાખ પ્રતિ 10 ગ્રામ સુધી પહોંચી શકે છે. આ આશાવાદ સેન્ટ્રલ બેંકો તરફથી સતત માળખાકીય માંગ, ગોલ્ડ ETFsમાં રોકાણકારોના પ્રવાહ અને વૈશ્વિક આર્થિક તથા ભૂ-રાજકીય અસ્થિરતા સામે હેજ તરીકે સોનાના ચાલુ મહત્વ પર આધારિત છે.