સોનામાં ઘટાડો, ચાંદીમાં તેજી: વૈશ્વિક તણાવ અને બજારના અલગ-અલગ સંકેતો

વૈશ્વિક કિંમતી ધાતુઓમાં મિશ્ર વલણ

ઈરાન સાથેના વધતા ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ વચ્ચે વૈશ્વિક બજારોમાં કિંમતી ધાતુઓના ભાવમાં મિશ્ર વલણ જોવા મળ્યું છે. શુક્રવાર, May 11, 2026 ના રોજ, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પોટ ગોલ્ડના ભાવ 0.82% ઘટીને $4,692 પ્રતિ ઔંસ થયા છે. સામાન્ય રીતે, આવા તણાવના સમયે સોનાને સેફ-હેવન (Safe Haven) ગણીને તેના ભાવ વધે છે, પરંતુ આ કિસ્સામાં, શરૂઆતી ઘટાડો યુ.એસ. ડોલરની મજબૂતી જેવા પરિબળોને કારણે હોઈ શકે છે.

બીજી તરફ, ચાંદીમાં મજબૂતી જોવા મળી અને તેના ભાવ 0.73% વધીને $81.45 પ્રતિ ઔંસ પહોંચ્યા. આ ડાઇવર્ઝન (Divergence) દર્શાવે છે કે કેવી રીતે બજારના ચોક્કસ દળો ધાતુઓને જુદી જુદી રીતે પ્રભાવિત કરી શકે છે. ચાંદી, જે મોનેટરી એસેટ (Monetary Asset) અને ઔદ્યોગિક કોમોડિટી (Industrial Commodity) બંને તરીકે કામ કરે છે, તેના ભાવમાં તેજીના સંકેતો મળ્યા છે. 2026 માં ચાંદીના ભાવ સરેરાશ $81 પ્રતિ ઔંસ રહેવાની આગાહી છે, જે પુરવઠામાં ઘટાડો અને રોકાણકારોના રસને કારણે શક્ય છે.

ભારતીય ઘરેલું બજારનો ટ્રેન્ડ

ભારતીય ઘરેલું બજારમાં, મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ (MCX) પર ગોલ્ડ ફ્યુચર્સ સત્રના અંતે 0.04% ના નજીવા વધારા સાથે ₹1,52,589 પ્રતિ 10 ગ્રામ પર બંધ રહ્યા. વૈશ્વિક સોનાની નરમાઈ છતાં આ સ્થિરતા મજબૂત સ્થાનિક માંગ સૂચવે છે, જે સંભવતઃ લગ્નની સિઝન અને સતત રિટેલ ખરીદી દ્વારા પ્રોત્સાહિત થઈ શકે છે.

જોકે, સિલ્વર ફ્યુચર્સે MCX પર 1.34% નો મજબૂત ઉછાળો દર્શાવ્યો. આ ભારતીય ચાંદીના ભાવમાં વૃદ્ધિ વૈશ્વિક વલણો સાથે સુસંગત છે અને મજબૂત સ્થાનિક ઔદ્યોગિક માંગ અને રોકાણકારોની ખરીદી દ્વારા પણ તેને વેગ મળ્યો છે.

વ્યાપક આર્થિક પ્રભાવો

કિંમતી ધાતુઓનું પ્રદર્શન બદલાતા આર્થિક સૂચકાંકોની પૃષ્ઠભૂમિમાં થઈ રહ્યું છે. યુ.એસ. ડોલર ઇન્ડેક્સ (DXY) નબળો પડીને May 8, 2026 ના રોજ 97.8414 પર પહોંચ્યો હતો. નબળો ડોલર સામાન્ય રીતે સોનાના ભાવને મદદ કરે છે, કારણ કે તે ડોલર-આધારિત અસ્કયામતોને વિદેશી ખરીદદારો માટે સસ્તી બનાવે છે. ફેડરલ રિઝર્વની વ્યાજ દરો અંગેની સાવચેતીભરી નીતિ, 2026 માં માત્ર એક જ કટની આગાહી સાથે, ડોલરને મજબૂત રાખી શકે છે, જે સોના અને ચાંદીની માંગ ઘટાડી શકે છે.

ઈરાન સંઘર્ષ અને અસ્થિર તેલના ભાવોને કારણે વધેલી મોંઘવારી બજારને અસર કરી રહી છે. જોકે મોંઘવારી સામે હેજ (Hedge) તરીકે કિંમતી ધાતુઓ સામાન્ય રીતે ટેકો મેળવે છે, ઊંચા વ્યાજ દરો સોના અને ચાંદી જેવી અસ્કયામતોને રાખવાનો ખર્ચ વધારી શકે છે. જોકે, સેન્ટ્રલ બેંકો દ્વારા સોનાની ખરીદી સ્થિર ટેકો પૂરો પાડે છે.

ભવિષ્યના જોખમો અને પડકારો

મુખ્ય જોખમો યથાવત છે. ઈરાન સંઘર્ષમાં કોઈપણ વધારો સેફ-હેવનની માંગને વેગ આપી શકે છે, પરંતુ તે ચાંદી જેવી ઔદ્યોગિક ધાતુઓ પર વધુ સીધી અસર કરી શકે છે. ચાંદી માટે, ઊંચા ઊર્જા ખર્ચને કારણે સંભવિત વૈશ્વિક ઉત્પાદન મંદી એક જોખમ છે. આ ઉપરાંત, મોટા શેરબજારના ઘટાડા દરમિયાન ફોર્સ્ડ સેલિંગ (Forced Selling) ને કારણે સોના અને ચાંદી ઝડપથી ઘટી શકે છે.

વિશ્લેષકોના મંતવ્યો

આગળ જોતાં, વિશ્લેષકો નજીકના ગાળા માટે કિંમતી ધાતુઓ માટે સાવચેતીપૂર્વક આશાવાદી પરંતુ મર્યાદિત દૃષ્ટિકોણ જાળવી રહ્યા છે. J.P. Morgan અને UBS જેવી ફર્મ્સે સેન્ટ્રલ બેંકની ખરીદી અને ભંડોળ વૈવિધ્યકરણને કારણે 2026 ના અંત સુધીમાં સોનાના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારાની આગાહી કરી છે. ચાંદીનો દૃષ્ટિકોણ મજબૂત ઔદ્યોગિક માંગ, ખાસ કરીને પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા (Renewable Energy) અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ક્ષેત્રે, દ્વારા સમર્થિત છે, જેમાં J.P. Morgan એ 2026 માટે $81 પ્રતિ ઔંસની સરેરાશની આગાહી કરી છે.