ડોલર મજબૂત થતાં અને ભૌગોલિક ભય ઘટતાં સોનાના ભાવ રેકોર્ડ ઊંચાઈ પરથી ઘટ્યા

ગુરુવાર, 22 જાન્યુઆરી, 2026 ના રોજ, વૈશ્વિક સ્પોટ ગોલ્ડ (સોના)ના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો. તાજેતરના રેકોર્ડ ઉચ્ચ સ્તર, લગભગ $4,887 પ્રતિ ઔંસ પરથી લગભગ $100 ઘટીને તે લગભગ $4,790 ની આસપાસ વેપાર કરી રહ્યું હતું. આ ઘટાડો ત્યારે થયો જ્યારે યુએસ ડોલરના મજબૂત થવાને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં જોખમ ઉઠાવવાની વૃત્તિમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો. બજારની ભાવનામાં આ ફેરફારને કારણે, જે રોકાણકારોએ અગાઉ ભૌગોલિક ચિંતાઓને કારણે આ કિંમતી ધાતુમાં આશ્રય લીધો હતો, તેમણે નફો બુક કર્યો.

સોનાની તાજેતરની તેજીમાં ઘટાડો થવાનું મુખ્ય કારણ ભૌગોલિક જોખમોમાં ઘટાડો થવાનું માનવામાં આવે છે. યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ટેરિફ અંગે નરમ વલણ દર્શાવતા અને ગ્રીનલેન્ડ પર બળપ્રયોગનો ઇનકાર કરતા આપેલા નિવેદનોએ નાટો સાથી દેશો સાથેના સીધા સંઘર્ષના ભયને ઘટાડવામાં મદદ કરી. વિશ્લેષકો સૂચવે છે કે આ વિકાસે બજારના 'ટેઈલ રિસ્ક' (tail risk) ને ઘટાડ્યું છે, જેનાથી સોના જેવી પરંપરાગત સલામત સંપત્તિઓની આકર્ષણશક્તિ ઓછી થઈ છે. જોકે વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓ કિંમતી ધાતુઓને સમર્થન આપવાનું ચાલુ રાખે છે, પરંતુ ચોક્કસ ભૌગોલિક ઘટનાઓથી તાત્કાલિક દબાણ ઓછું થયું છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય ઘટાડાથી વિપરીત, ભારતમાં ઘરેલું સોનાના ભાવોમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં નોંધપાત્ર ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો. બુધવાર, 21 જાન્યુઆરી, 2026 ના રોજ, દિલ્હીમાં 99.9% શુદ્ધતાના સોનાનો ભાવ 10 ગ્રામ દીઠ ₹1.59 લાખ રહ્યો. ચાંદીએ પણ ₹3.34 લાખ પ્રતિ કિલોના ભાવે સર્વોચ્ચ સ્તર હાંસલ કર્યો. આ સ્થાનિક મજબૂતીમાં સતત સલામત રોકાણની માંગ, ગોલ્ડ-બેક્ડ એક્સચેન્જ ટ્રેડેડ ફંડ્સ (ETFs) માં મજબૂત પ્રવાહ, સ્થાનિક પુરવઠાની તંગી અને નબળા ભારતીય રૂપિયા જેવા પરિબળોએ ફાળો આપ્યો. આ પરિબળોને કારણે, ઘરેલું બુલિયન આંતરરાષ્ટ્રીય બેન્ચમાર્ક કરતાં નોંધપાત્ર પ્રીમિયમ પર વેપાર કરી રહ્યું હતું.

સોનાના રેકોર્ડ ભાવ સ્તરોએ ગોલ્ડ ETF જેવા નિયંત્રિત ઉત્પાદનો દ્વારા રોકાણકારોની ભાગીદારીમાં વધારો કર્યો છે, જેમાં એકસાથે ખરીદી (lump-sum purchases) અને સિસ્ટમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન્સ (SIPs) બંનેમાં વધારો જોવા મળ્યો છે. આ કિંમતી ધાતુઓમાં રોકાણ કરવા માટે પારદર્શક માર્ગો શોધી રહેલા રોકાણકારોના વધતા વલણને દર્શાવે છે. નબળો ભારતીય રૂપિયો પણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યો છે, જેમાં ચાલુ વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓ ચલણ પર અવમૂલ્યનનું દબાણ લાવી શકે છે, જે ઐતિહાસિક રીતે ઘરેલું સોનાના ભાવને વધારે છે. 21 જાન્યુઆરી, 2026 ના રોજ, યુએસ ડોલર ઇન્ડેક્સ (DXY) માં પાછલા દિવસની ઘટ બાદ થોડો વધારો જોવા મળ્યો અને તે 98.68 પર વેપાર કરી રહ્યો હતો.

ભૌગોલિક ઘટનાઓ પ્રત્યે સોનાના બજારની સંવેદનશીલતા એક નિર્ણાયક લાક્ષણિકતા રહી છે. યુએસ ટેરિફ સંકેતોની આસપાસના તણાવ અને દાવોસ જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પરથી થયેલા વિકાસ, રોકાણકારો માટે નિરીક્ષણના મુખ્ય મુદ્દાઓ છે. વધુમાં, યુએસ ફેડરલ રિઝર્વની નાણાકીય નીતિ, ખાસ કરીને વ્યાજ દરો અંગે તેની સ્થિતિ વિશેની અપેક્ષાઓ, સોનાના ભાવિ પર અસર કરવાનું ચાલુ રાખશે, કારણ કે નીચા દરો સામાન્ય રીતે બિન-ઉપજ આપતી સંપત્તિઓને (non-yielding assets) ટેકો આપે છે. વૈશ્વિક વૃદ્ધિની સંભાવનાઓ અને ફુગાવાના ડેટા સહિત વ્યાપક આર્થિક વાતાવરણ પણ સલામત સંપત્તિઓ પ્રત્યે રોકાણકારોની ભાવનાને આકાર આપવામાં નિર્ણાયક રહેશે.