અમેરિકન ટ્રેઝરી દ્વારા બોન્ડ બાયબેક (Bond Buyback) માં મોટો વધારો કરવાની જાહેરાત બાદ ૨૦ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૬ના રોજ સોનાના ભાવ ઔંસ દીઠ $4,500ને વટાવી ગયા છે. યુએસ ટ્રેઝરી યીલ્ડમાં ઘટાડો અને નબળા ડોલરને કારણે આ તેજી જોવા મળી રહી છે.
સોનાના ભાવમાં અચાનક તેજીનું કારણ?
૨૦ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૬ના રોજ સોનાના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઉછાળો જોવા મળ્યો છે અને તે ઔંસ દીઠ $4,500 ની સપાટી વટાવી ગયો છે. આ ભાવ છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં પ્રથમ વખત આટલા ઊંચા સ્તરે પહોંચ્યા છે. આ તેજીનું મુખ્ય કારણ યુએસ ટ્રેઝરી (US Treasury) દ્વારા બોન્ડ બજારમાં લિક્વિડિટી (Liquidity) વધારવાની જાહેરાત છે. આ નિર્ણયને કારણે યુએસ ટ્રેઝરી યીલ્ડ (US Treasury Yield) માં ઘટાડો થયો છે, જે સામાન્ય રીતે સોના જેવી કિંમતી ધાતુઓને રોકાણકારો માટે વધુ આકર્ષક બનાવે છે.
ટ્રેઝરીનું શું છે પ્લાન?
આગામી ૯ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ થી, યુએસ ટ્રેઝરી ૧૦-વર્ષથી ૩૦-વર્ષ સુધીના દેવાના બોન્ડ બાયબેક (Bond Buyback) ને $2 બિલિયન થી વધારીને ઓછામાં ઓછા $4 બિલિયન પ્રતિ ઓપરેશન કરશે. આ પ્રોગ્રામ ૪ નવેમ્બર સુધી ચાલશે. આ પગલાનો ઉદ્દેશ્ય તાજેતરમાં અનેક વર્ષોની ઊંચાઈએ પહોંચેલા ઉધાર ખર્ચને નિયંત્રિત કરવાનો છે. લાંબા ગાળાના બોન્ડ ખરીદીને, ટ્રેઝરી યીલ્ડ ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે, જે તાજેતરમાં 5.34% થી ઘટીને આશરે 5.19% થઈ ગઈ છે. જેમ બોન્ડ યીલ્ડ ઘટે છે, તેમ સોનામાં રોકાણ કરવાનો તક ખર્ચ (Opportunity Cost) ઘટે છે, જે કિંમતી ધાતુના ભાવને ટેકો આપે છે.
ફેડરલ રિઝર્વ અને ફુગાવાનો ડર
જોકે, આ બોન્ડ બાયબેકની જાહેરાતથી સોનાને ટેકો મળ્યો છે, પરંતુ બજારનું વાતાવરણ જટિલ બની રહ્યું છે. તાજેતરમાં જાહેર થયેલી ફેડરલ રિઝર્વ (Federal Reserve) ની જુલાઈ મીટિંગના મિનિટ્સ દર્શાવે છે કે નીતિ નિર્માતાઓ હજુ પણ સતત ફુગાવા (Inflation) અંગે ચિંતિત છે. ઘણા અધિકારીઓએ સંકેત આપ્યો છે કે જો ફુગાવો નિયંત્રણમાં નહીં આવે તો વ્યાજ દરોમાં (Interest Rates) વધુ વધારો કરવો પડી શકે છે. ઊંચા વ્યાજ દરો સામાન્ય રીતે સોનાના ભાવ માટે અવરોધક સાબિત થાય છે, જેના કારણે સોનાના ભાવની દિશામાં ખેંચતાણ જોવા મળી રહી છે.
વૈશ્વિક અને સ્થાનિક અસર
આ ઉપરાંત, અમેરિકાનું જાહેર દેવું $40 ટ્રિલિયન ને વટાવી ગયું છે, જે લાંબા ગાળે નાણાકીય સ્થિરતા અંગે પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવ અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં સ્થિતિ ઉર્જાના ભાવ અને ફુગાવાની અપેક્ષાઓને ઊંચી રાખી રહી છે. આ તમામ અનિશ્ચિતતાઓ સામે હેજ (Hedge) તરીકે ઘણા રોકાણકારો સોનાનો સહારો લે છે.
ભારતીય બજારમાં, વૈશ્વિક સોનાના ભાવમાં આવેલી રિકવરીની સીધી અસર સ્થાનિક ભાવ પર પણ જોવા મળી છે. MCX ગોલ્ડ ફ્યુચર્સ (MCX Gold Futures) માં પણ સુધારો જોવા મળ્યો છે. ભારતીય રોકાણકારો માટે, સોનાના ભાવ માત્ર વૈશ્વિક ડોલરના ઉતાર-ચઢાવ પર જ નહીં, પરંતુ રૂપિયાની મજબૂતી અને સ્થાનિક માંગ-પુરવઠા (Demand-Supply) પર પણ આધાર રાખે છે.
આગળ જતા, બજારનું ધ્યાન આગામી યુએસ આર્થિક સૂચકાંકો (Economic Indicators) પર રહેશે, જેમાં વીકલી જોબલેસ ક્લેમ્સ (Weekly Jobless Claims) અને મેન્યુફેક્ચરિંગ ડેટા (Manufacturing Data) નો સમાવેશ થાય છે. રોકાણકારો એ જોશે કે શું ટ્રેઝરીનું લિક્વિડિટી પગલું ઉધાર ખર્ચને સ્થિર રીતે ઘટાડી શકે છે અથવા સતત ફુગાવાને કારણે ફેડરલ રિઝર્વને ઊંચા વ્યાજ દરો જાળવી રાખવા પડશે, જે સોનામાં વધુ તેજીને મર્યાદિત કરી શકે છે.