સોનું ચમક્યું: વ્યાજદર ઘટાડાની આશાએ ભાવ આસમાને, પણ ફેડરલ રિઝર્વની સાવચેતી યથાવત

આ તોફાની તેજીનું મુખ્ય કારણ શું?

Gold અને Silver માં જોવા મળેલી તેજી પાછળનું મુખ્ય કારણ ડિસેમ્બર મહિનાના નબળા યુએસ રિટેલ સેલ્સ ડેટા (US Retail Sales Data) છે, જેના આંકડા ફ્લેટ રહ્યા હતા. આર્થિક ડેટા સૂચવે છે કે અમેરિકી અર્થતંત્રમાં ગ્રાહક ખર્ચમાં ઘટાડો થઈ શકે છે અને 2026ની શરૂઆતમાં વૃદ્ધિ ધીમી પડી શકે છે. આ પરિસ્થિતિને કારણે યુએસ ટ્રેઝરી યીલ્ડ (US Treasury Yields) માં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, જે સોના-ચાંદી જેવી નોન-ઇન્ટરેસ્ટ-બેરિંગ એસેટ્સ (non-interest-bearing assets) માટે સકારાત્મક છે. હાલના માર્કેટ અનુમાનો મુજબ, ફેડરલ રિઝર્વ 2026માં ઓછામાં ઓછા બે 25-બેસિસ-પોઇન્ટ (25-basis-point) ના વ્યાજદર ઘટાડા કરી શકે છે, જેમાં જૂન મહિનાથી શરૂઆત થવાની શક્યતા છે. આ મુજબ, સ્પોટ ગોલ્ડ (Spot Gold) લગભગ $5,040 પ્રતિ ઔંસની આસપાસ ટ્રેડ કરી રહ્યું છે, જ્યારે સ્પોટ સિલ્વર (Spot Silver) લગભગ $81.25 પ્રતિ ઔંસ પર પહોંચ્યું છે.

ભારતીય રોકાણકારોનો ગોલ્ડ તરફ ઝુકાવ

આ દરમિયાન, ભારતીય રોકાણકારોએ પણ જાન્યુઆરી 2026માં કિંમતી ધાતુઓ તરફ મોટો ઝુકાવ દર્શાવ્યો છે. વધતા ભૌગોલિક રાજકીય જોખમો (geopolitical risks) અને ઇક્વિટી ફંડ્સ (equity funds) માં રોકાણ ધીમું પડવાને કારણે ગોલ્ડ ETF (Gold ETF) માં માંગમાં ભારે ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. ઉદ્યોગના આંકડા સૂચવે છે કે જાન્યુઆરી 2026માં ગોલ્ડ ETF માં થયેલું રોકાણ, ઇક્વિટી ફંડ્સના રોકાણની લગભગ બરાબર હતું. આ 'ફ્લાઇટ ટુ સેફ્ટી' (flight to safety) અને પોર્ટફોલિયો ડાયવર્સિફિકેશન (portfolio diversification) નો સ્પષ્ટ સંકેત છે. ભારતમાં ગોલ્ડ ETF માં ₹24,040 કરોડનું વિક્રમી રોકાણ જોવા મળ્યું, જે ડિસેમ્બરની સરખામણીમાં બમણું થયું હતું. આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં (YTD 2026) ગોલ્ડ લગભગ 16% જેટલું શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કરનાર એસેટ ક્લાસ સાબિત થયું છે.

પણ ફેડરલ રિઝર્વ શું કહે છે?

જોકે, આ બધાની વચ્ચે ફેડરલ રિઝર્વ (Federal Reserve) ના અધિકારીઓ વધુ ધીરજ રાખવાનો સંકેત આપી રહ્યા છે. ક્લેવલેન્ડ ફેડના પ્રેસિડેન્ટ બેથ હેમાક (Beth Hammack) એ સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે સેન્ટ્રલ બેંક પાસે વ્યાજદરમાં ફેરફાર કરવા માટે 'કોઈ ઉતાવળ નથી' (no urgency). તેમણે જણાવ્યું કે ફુગાવો (inflation) હજુ પણ 'ખૂબ ઊંચો' (too high) છે અને આ વર્ષે તે લગભગ 3% ની આસપાસ રહી શકે છે, જેને ફેડના 2% ના લક્ષ્યાંક સુધી લાવવાની જરૂર છે. આ દર્શાવે છે કે ફેડ નીતિગત નિર્ણયો લેતા પહેલા આર્થિક ડેટા પર ઝીણવટભરી નજર રાખશે.

આગળ શું?

કિંમતી ધાતુઓ આવનારા આર્થિક ડેટા અને ફેડરલ રિઝર્વના સંકેતો પર ખૂબ જ સંવેદનશીલ રહેશે. વિશ્લેષકો માને છે કે સેન્ટ્રલ બેંકની માંગ અને વ્યાજદર ઘટાડાની અપેક્ષાઓને કારણે ગોલ્ડનો તેજીનો ટ્રેન્ડ ચાલુ રહી શકે છે. જોકે, આગામી સમયમાં અમેરિકાના નોન-ફાર્મ પેરોલ (non-farm payrolls) અને ફુગાવાના આંકડા નિર્ણાયક સાબિત થશે. જો આ ડેટા ધારણા કરતાં વધુ સકારાત્મક આવે, તો વ્યાજદર ઘટાડાની અપેક્ષાઓ પર દબાણ આવી શકે છે, જે ગોલ્ડના ભાવને અસર કરી શકે છે.