મિડલ ઈસ્ટમાં વધતા તણાવને કારણે ક્રૂડ ઓઈલના શિપિંગ રેટ્સ **$3** થી વધીને **$20 પ્રતિ બેરલ** પર પહોંચી ગયા છે. આ વધતા લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચથી ભારતીય રિફાઇનરીઓની નફાકારકતા પર દબાણ વધવાની આશંકા છે.
શિપિંગ ખર્ચમાં કેમ આવ્યો ઉછાળો?
વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલના ટ્રાન્સપોર્ટનો ખર્ચ અત્યારે $20 પ્રતિ બેરલના સ્તરે પહોંચી ગયો છે, જે એક વર્ષ પહેલા માત્ર $3 હતો. આ તોતિંગ વધારા પાછળ મિડલ ઈસ્ટમાં સર્જાયેલી ભૌગોલિક રાજકીય અસ્થિરતા મુખ્ય કારણ છે. ખાસ કરીને 'સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ' પાસેના જોખમી રૂટ્સને કારણે શિપિંગ વેસલ્સને લાંબા અને જોખમી રસ્તે જવું પડે છે. માર્કેટના એનાલિસ્ટ્સના મતે, $7 નો તો માત્ર 'વોર-રિસ્ક પ્રીમિયમ' જ લાગે છે, જે લોજિસ્ટિક્સના ખર્ચને અનેકગણું વધારી રહ્યો છે.
ભારતીય રિફાઇનરીઓ પર અસર
ભારત પોતાની મોટાભાગની જરૂરિયાત માટે ક્રૂડ ઓઈલની આયાત કરે છે. જ્યારે શિપિંગ કોસ્ટ વધે ત્યારે રિફાઇનરીઓ માટે ક્રૂડની 'લેન્ડિંગ કોસ્ટ' સીધી વધી જાય છે. આ પરિસ્થિતિ તેમની ગ્રોસ રિફાઇનિંગ માર્જિન (GRM) પર સીધો પ્રહાર કરે છે, જે પેટ્રોલ અને ડીઝલના વેચાણ પરના નફાનું મુખ્ય ગણિત છે.
કંપનીઓ માટે શું પડકાર છે?
Indian Oil Corporation (IOCL), Bharat Petroleum (BPCL), Hindustan Petroleum (HPCL) અને Reliance Industries જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓ અત્યારે અસમંજસમાં છે. વધતા ખર્ચને ગ્રાહકો પર નાખવો કે નફો ઘટાડવો, તે મોટો પ્રશ્ન છે. જો આ સંઘર્ષ ચાલુ રહ્યો, તો રિફાઇનરીઓને તેમના સપ્લાય ચેઈન મોડલ્સમાં ફેરફાર કરી નજીકના સપ્લાયર્સ શોધવા પડશે. હાલમાં આ ક્ષેત્રનું લગભગ 1/6 ટેન્કર ફ્લીટ સપ્લાય ચેઈન ખોરવાવાને કારણે હાઈ-રિસ્ક ઝોનથી બચવા માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યું છે. આગામી ક્વાર્ટરના પરિણામોમાં આ લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ કેવી અસર કરે છે તે રોકાણકારો માટે જોવું ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે.