યુરોપિયન યુનિયન (EU) ના નવા પ્રસ્તાવિત નિયમોને કારણે ભારતની નોન-ફેરસ મેટલ સ્ક્રેપની આયાત પર જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે. ભારત પોતાની ઝિંક, કોપર અને એલ્યુમિનિયમ સ્ક્રેપની જરૂરિયાતનો **40%** હિસ્સો અહીંથી મેળવે છે, જેના કારણે સ્થાનિક ઉત્પાદકો માટે કાચા માલનો ખર્ચ વધવાની ભીતિ છે.
યુરોપિયન કમિશન દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલો નવો ડ્રાફ્ટ ભારતીય મેટલ રિસાયકલર્સ અને ઉત્પાદકો માટે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે. 'વેસ્ટ શિપમેન્ટ રેગ્યુલેશન'માં ફેરફારના ભાગરૂપે, યુરોપે નોન-OECD દેશોનું લિસ્ટ તૈયાર કર્યું છે જેમને નોન-હેઝાર્ડસ વેસ્ટ આયાત કરવાની મંજૂરી છે. જોકે આ યાદીમાં ભારતનું નામ છે, પરંતુ ખાસ કરીને મેટલ સ્ક્રેપની આયાત માટેની મંજૂરી હાલમાં તેમાં ગેરહાજર છે. આ ગંભીર ભૂલને સુધારવા માટે Material Recycling Association of India (MRAI) એ તાત્કાલિક અસરથી કેન્દ્રીય વાણિજ્ય મંત્રાલયને હસ્તક્ષેપ કરવા અપીલ કરી છે.
ઉદ્યોગો પર શું અસર પડશે?
ભારતનો સેકન્ડરી મેટલ સેક્ટર યુરોપિયન નિકાસ પર ખૂબ નિર્ભર છે. આંકડાઓ મુજબ, ભારત પોતાની કુલ જરૂરિયાતના 20% એલ્યુમિનિયમ સ્ક્રેપ, 22% કોપર સ્ક્રેપ અને 40% ઝિંક સ્ક્રેપ યુરોપમાંથી મેળવે છે. જો આ આયાત બંધ થાય, તો કંપનીઓએ મોંઘા 'વર્જિન મટિરિયલ'નો ઉપયોગ કરવો પડશે, જે સીધી રીતે તેમના પ્રોફિટ માર્જિન પર દબાણ લાવશે.
ખર્ચમાં વધારો અને માર્જિનનું દબાણ
વર્જિન મેટલના ભાવ London Metal Exchange (LME) સાથે જોડાયેલા હોય છે, જે રિસાયકલ કરેલા સ્ક્રેપ કરતા ઘણા વધારે હોય છે. ખાસ કરીને MSME ક્ષેત્રની કંપનીઓ માટે આ વધારાનો ખર્ચ સહન કરવો મુશ્કેલ છે, જેના કારણે અંતિમ ગ્રાહકો પર ભાવ વધારાનો બોજ પડી શકે છે.
સમયમર્યાદા અને આગામી પગલાં
આ નવા નિયમો અંગે જાહેર ટિપ્પણી માટેની અંતિમ તારીખ 16 ઓક્ટોબર છે. MRAI એ વાણિજ્ય મંત્રાલય, સ્ટીલ મંત્રાલય અને ખાણ મંત્રાલય સાથે મળીને આ અંગે વાતચીત શરૂ કરી છે. જો આ પ્રશ્નનું નિરાકરણ મે 2027 સુધીમાં નહીં આવે, તો ભારતીય મેટલ ઉદ્યોગ માટે કાચા માલનો મોટો સ્ત્રોત હંમેશા માટે બંધ થઈ શકે છે.