સોનું અને ચાંદી ગગડ્યા, યુએસ ડોલરની મજબૂતી અને ક્રૂડ ઓઇલમાં તોફાની તેજી

યુએસ ડોલર અને યીલ્ડ્સનો દબદબો, સોના-ચાંદી ફિક્કા

કિંમતી ધાતુઓ – ખાસ કરીને સોનું અને ચાંદી – એ મંગળવારે ભારે ઘટાડો અનુભવ્યો. તેનું મુખ્ય કારણ યુએસ ડોલરની સતત મજબૂતી અને ટ્રેઝરી યીલ્ડ્સમાં સતત વૃદ્ધિ હતી. યુએસ ડોલર ઇન્ડેક્સ લગભગ 99 ની નજીક પહોંચી ગયો છે, જે વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા વચ્ચે રોકાણકારો માટે સુરક્ષિત વિકલ્પ બની ગયો છે. આ સાથે, 10-વર્ષની ટ્રેઝરી યીલ્ડ 4.10% ની આસપાસ પહોંચી ગઈ છે.

આ પરિબળોએ ચાંદીના ભાવને લગભગ $83.70 પ્રતિ ઔંસ સુધી નીચે લાવી દીધા. જ્યારે સોનાના ભાવ લગભગ $5,322 ની આસપાસ સ્થિર રહ્યા, પરંતુ અપેક્ષા મુજબ તેમાં કોઈ તેજી જોવા મળી નહીં. મધ્ય-પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) જેવા મહત્વપૂર્ણ શિપિંગ માર્ગો પરના જોખમો છતાં, સોના-ચાંદી જેવી પરંપરાગત 'સેફ-હેવન' એસેટ્સ પ્રત્યે રોકાણકારોનો રસ ઘટ્યો.

ક્રૂડ ઓઇલમાં તેજી, સપ્લાય ચિંતા મુખ્ય કારણ

આ વિપરીત પરિસ્થિતિમાં, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં જોરદાર ઉછાળો જોવા મળ્યો. મધ્ય-પૂર્વમાં વધતા સંઘર્ષ અને તેના કારણે ઉર્જા પુરવઠા શૃંખલામાં વિક્ષેપની ભીતિએ બ્રેન્ટ ક્રૂડ (Brent Crude) ના ભાવમાં 5% થી વધુનો વધારો કરીને તેને લગભગ $82.82 પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચાડી દીધો. WTI ક્રૂડ (WTI Crude) ના ભાવ પણ $75 પ્રતિ બેરલ થી ઉપર નીકળી ગયા.

આ પરિસ્થિતિ દર્શાવે છે કે રોકાણકારો હાલમાં ફુગાવાની અપેક્ષાઓ (Inflation Expectations) અને ડોલર-આધારિત સંપત્તિઓ (Dollar-denominated assets) ને વધુ મહત્વ આપી રહ્યા છે. કિંમતી ધાતુઓ, જે કોઈ યીલ્ડ (Yield) આપતી નથી, તે આ સમયે મેક્રો-ઇકોનોમિક દબાણ (Macro-economic pressures) હેઠળ આવી ગઈ છે.

ભૌગોલિક રાજકીય જોખમો પર મેક્રો પરિબળોનું વર્ચસ્વ

અપેક્ષિત યુએસ અને ઇઝરાયેલના ઈરાન પર હુમલાઓ અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં જહાજી માર્ગો પરના જોખમો વૈશ્વિક વેપાર અને ઉર્જા પ્રવાહને ગંભીર રીતે અસર કરી રહ્યા છે. અનેક શિપિંગ કંપનીઓએ વોર રિસ્ક સરચાર્જ (War Risk Surcharge) દાખલ કર્યા છે અને વીમા કંપનીઓ આવા માર્ગો પર કવરેજ રદ કરી રહી છે. કતારે LNG ઉત્પાદન પણ બંધ કર્યું છે.

આ બધા છતાં, સોના અને ચાંદીમાં પરંપરાગત રેલી જોવા મળી નથી. તેનું કારણ એ છે કે બજાર ફેડરલ રિઝર્વ (Federal Reserve) ની નીતિ, વ્યાજ દરમાં ઘટાડાની અપેક્ષાઓ (જે હવે સપ્ટેમ્બર સુધી ઠેલાઈ ગઈ છે) અને ફુગાવાને વધુ ધ્યાન આપી રહ્યું છે. ISM પ્રાઇસીસ પેઇડ સબ-ઇન્ડેક્સ (ISM Prices Paid Sub-Index) 3.5 વર્ષના ઉચ્ચતમ સ્તરે પહોંચ્યો છે.

ડોલરની મજબૂતી અને યીલ્ડ્સનો પ્રભાવ

કિંમતી ધાતુઓ માટે સૌથી મોટું જોખમ ડોલરની મજબૂતી અને વધતી જતી વ્યાજ દરો છે. ઐતિહાસિક રીતે, મજબૂત ડોલર સોના અને ચાંદીની માંગ ઘટાડે છે કારણ કે રોકાણકારો ડોલર-આધારિત સંપત્તિઓને વધુ આકર્ષક માને છે. આ પરિસ્થિતિ હાલમાં સ્પષ્ટપણે જોવા મળી રહી છે.

આ ઉપરાંત, પ્લેટિનમ (Platinum) અને પેલેડિયમ (Palladium) જેવી અન્ય કિંમતી ધાતુઓમાં પણ ઘટાડો જોવા મળ્યો, જે દર્શાવે છે કે આ એક વ્યાપક કોમોડિટી સેલ-ઓફ (Commodity Sell-off) છે જે મેક્રો પરિબળો દ્વારા સંચાલિત છે.

ભવિષ્યનો માર્ગ: ફુગાવા અને ફેડ નીતિ મુખ્ય રહેશે

આગળ જતા, ભૌગોલિક રાજકીય જોખમો, ઉચ્ચ ફુગાવાની અપેક્ષાઓ અને ફેડરલ રિઝર્વની નીતિઓ કિંમતી ધાતુઓના ભાવ નક્કી કરશે. જોકે કેટલાક વિશ્લેષકો ત્રિમાસિક ગાળાના અંત સુધીમાં ચાંદી $97.52 અને સોના $5,441.74 સુધી પહોંચવાની ધારણા રાખે છે, પરંતુ આ આગાહીઓ મેક્રો-ઇકોનોમિક પરિસ્થિતિમાં ફેરફાર પર આધાર રાખે છે. હાલની પરિસ્થિતિ સૂચવે છે કે યુએસ ડોલર અને વધતી યીલ્ડ્સ ટૂંકા ગાળામાં કિંમતી ધાતુઓ માટે પડકારરૂપ બની રહેશે.