ધનતેરસ પર સોનાની ખરીદી કરતા પહેલા **12.5%** લોંગ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન્સ (LTCG) ટેક્સ અને ફિઝિકલ ગોલ્ડ, ETF તથા SGB વચ્ચેનો તફાવત સમજવો ખૂબ જરૂરી છે. ખાસ નોંધો કે SGB પર ટેક્સ મુક્તિ માત્ર મૂળ સબસ્ક્રાઇબર્સ માટે જ છે.
ધનતેરસના અવસરે ભારતમાં સોનાની ખરીદીનો ટ્રેન્ડ ટોચ પર હોય છે, પરંતુ રોકાણકારોએ માત્ર કિંમત નહીં પણ તેના પર લાગતા ટેક્સના નિયમો વિશે પણ સાવધ રહેવું જોઈએ. ટેક્સના નિયમોને સમજ્યા વગર કરવામાં આવેલું રોકાણ ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ભરતી વખતે મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે.
ટેક્સ અને હોલ્ડિંગ પિરિયડની સમજ
હાલમાં મોટાભાગની ગોલ્ડ એસેટ્સ પર 12.5% નો ફ્લેટ LTCG ટેક્સ લાગે છે. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે હવે તેમાં ઈન્ડેક્સેશન (Indexation) નો લાભ મળતો નથી. જો તમે ફિઝિકલ ગોલ્ડ કે ગોલ્ડ ફંડ-ઓફ-ફંડ્સ 24 મહિનાથી વધુ સમય માટે રાખો છો, તો જ તે લોંગ ટર્મ ગણાય છે. જ્યારે ગોલ્ડ ETFs માટે આ સમયગાળો માત્ર 12 મહિનાનો છે. ધ્યાન રાખવું કે શેરબજારમાં મળતી ₹1.25 લાખની LTCG ટેક્સ મુક્તિ ગોલ્ડ પર મળતી નથી.
Sovereign Gold Bonds (SGB) અને સેકન્ડરી માર્કેટ
SGB પર મળતું વાર્ષિક 2.5% વ્યાજ તમારા ટેક્સ સ્લેબ મુજબ ટેક્સેબલ છે. યાદ રાખો, મેચ્યોરિટી પર કેપિટલ ગેઈન્સ ટેક્સમાંથી મુક્તિ માત્ર તે જ રોકાણકારોને મળે છે જેમણે તે શરૂઆતમાં સબસ્ક્રાઈબ કર્યા હોય. જો તમે સેકન્ડરી માર્કેટમાંથી SGB ખરીદો છો, તો તમને આ ટેક્સ બેનિફિટ મળતો નથી.
પાલન અને દસ્તાવેજો (Compliance)
ગોલ્ડ ખરીદતી વખતે મળેલા ઇન્વોઇસ સાચવી રાખવા ખૂબ જરૂરી છે, કારણ કે તેના પર 3% GST મેટલ વેલ્યુ પર અને 5% GST મેકિંગ ચાર્જ પર લાગે છે. આ તમારા 'Cost of Acquisition' નો પુરાવો છે. ઇન્કમ ટેક્સ વિભાગ AIS અને Form 26AS દ્વારા વ્યવહારો પર નજર રાખે છે. સોનું વેચતી વખતે તમારે તે ITR-2 ફોર્મના Schedule CG માં દર્શાવવું પડે છે.
જ્યાં સુધી સોના રાખવાની મર્યાદાનો સવાલ છે, તો આવકવેરા વિભાગે કેટલીક માર્ગદર્શિકા બનાવી છે: પરિણીત મહિલાઓ માટે 500 ગ્રામ, અપરિણીત મહિલાઓ માટે 250 ગ્રામ અને પુરુષો માટે 100 ગ્રામ. આ મર્યાદાથી વધુ સોનું હોય અને તેનો સ્ત્રોત સ્પષ્ટ હોય, તો પણ કોઈ ચિંતાની જરૂર નથી, પરંતુ ગિફ્ટ ડીડ કે વારસાના દસ્તાવેજો તૈયાર રાખવા હિતાવહ છે.