વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ ઘટ્યા છે, પરંતુ તેની સામે તેલ પહોંચાડવાનો ખર્ચ (Shipping Costs) આસમાને પહોંચ્યો છે. આ સ્થિતિ ભારતીય ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓના માર્જિન પર દબાણ લાવી શકે છે.
વૈશ્વિક એનર્જી માર્કેટમાં અત્યારે એક વિચિત્ર પરિસ્થિતિ જોવા મળી રહી છે. એક તરફ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ ઘટીને $95 ની આસપાસ ટ્રેડ કરી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ તેને રિફાઇનરી સુધી પહોંચાડવાનો ખર્ચ અસાધારણ રીતે વધી ગયો છે. આ તેજી પાછળનું મુખ્ય કારણ સુપરટેન્કર્સની ભારે અછત છે, જેના કારણે ટ્રાન્ઝિટ ફી હવે કોન્ટ્રાક્ટ વેલ્યુના 25 ટકા સુધી પહોંચી ગઈ છે.\n\n### લોજિસ્ટિક્સનો મોટો પડકાર\n\nમિડલ ઈસ્ટથી એશિયા સુધી ક્રૂડ પહોંચાડવા માટે હવે એક સુપરટેન્કરનો ખર્ચ દરરોજ $1.2 મિલિયનથી $1.4 મિલિયન સુધી થઈ રહ્યો છે. ઘણા વર્ષો સુધી નવા જહાજોમાં રોકાણ ન થવાને કારણે વૈશ્વિક ફ્લીટ પર દબાણ છે. વધુમાં, પશ્ચિમી દેશો દ્વારા 'ડાર્ક ફ્લીટ' પર લગાવવામાં આવેલા પ્રતિબંધોને કારણે લગભગ 15 ટકા મોટા ક્રૂડ કેરિયર્સ લાંબા અને બિનકાર્યક્ષમ રૂટ પર ફરવા મજબૂર બન્યા છે.\n\n### ભારતીય કંપનીઓ પર અસર\n\nIndian Oil Corporation (IOC), Bharat Petroleum (BPCL) અને Hindustan Petroleum (HPCL) જેવી સરકારી કંપનીઓ માટે આ એક જટિલ સ્થિતિ છે. ક્રૂડના ભાવ ઘટવાનો ફાયદો મળે છે, પરંતુ 'લેન્ડેડ કોસ્ટ' (Landed Cost) એટલે કે તેલ રિફાઇનરી સુધી પહોંચાડવાનો ખર્ચ વધી જવાથી નફા પર અસર પડી શકે છે. જો આ કંપનીઓ વધતો શિપિંગ ખર્ચ ગ્રાહકો પર ન નાખી શકે, તો તેમના પ્રોફિટ માર્જિન ઘટવાનું જોખમ રહેલું છે.\n\nબીજી તરફ, Reliance Industries જેવી ખાનગી રિફાઇનરીઓ 'ક્રેક સ્પ્રેડ' (Crude અને ડિઝલ-જેટ ફ્યુઅલ વચ્ચેના ભાવનો તફાવત) દ્વારા આ સ્થિતિને હેન્ડલ કરી રહી છે. હાલમાં રિફાઇન્ડ પ્રોડક્ટ્સની માંગ મજબૂત છે, જે રિફાઇનિંગ માર્જિનને ટેકો આપી રહી છે.\n\n### મોંઘવારી અને આર્થિક જોખમ\n\nભારત ક્રૂડનું મોટું આયાતકાર દેશ હોવાથી, આ વધેલા લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચની અસર આપણા કરંટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ અને રૂપિયાના મૂલ્ય પર પડી શકે છે. રોકાણકારોએ હવે કંપનીઓના મેનેજમેન્ટની કોમેન્ટરી પર ખાસ નજર રાખવી જોઈએ, કારણ કે તેઓ આ ટ્રાન્ઝિટ ફીના બોજને કેવી રીતે સંભાળે છે તે તેમના આગામી શેરના ભાવ નક્કી કરશે.