અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના તણાવને કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં જોરદાર ઉછાળો આવ્યો છે અને તે **$97** પ્રતિ બેરલની સપાટી પર પહોંચ્યું છે. ઈરાન દ્વારા એનર્જી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને લઈને મળેલી ચેતવણીને પગલે સપ્લાય ચેઈન ખોરવાવાની આશંકા સેવાઈ રહી છે, જે ભારતીય રોકાણકારો અને મોંઘવારી માટે ચિંતાનો વિષય છે.
ગ્લોબલ માર્કેટમાં મંગળવારે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ભારે ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો. Brent crude ફ્યુચર્સ $97 પ્રતિ બેરલની સપાટી તરફ આગળ વધ્યા છે. ઈરાની અધિકારીઓએ પ્રાદેશિક એનર્જી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની સુરક્ષા અંગે આપેલી ચેતવણીને પગલે બજારમાં ગભરાટ ફેલાયો છે. સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ ના પ્રથમ સપ્તાહમાં અમેરિકન દળો અને ઈરાની ઓઈલ ટેન્કર્સ વચ્ચે ખારગ આઈલેન્ડ (Kharg Island) નજીક થયેલી અથડામણને કારણે ભૌગોલિક તણાવ ચરમસીમા પર છે.
એનર્જી ટ્રાન્સપોર્ટ પર મોટું જોખમ
માર્કેટ માટે સૌથી મોટી ચિંતા 'સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ' (Strait of Hormuz) ની સુરક્ષા છે, જે દુનિયાના ઓઈલ સપ્લાય માટે સૌથી મહત્વનો રૂટ માનવામાં આવે છે. ઈરાને ગલ્ફમાં પ્રતિબંધિત ઝોન બનાવવાની શક્યતા દર્શાવી છે, જેનાથી શિપિંગ રૂટ બંધ થવાનું જોખમ ઉભું થયું છે. જો અહીં સપ્લાયમાં વિલંબ થશે, તો વૈશ્વિક સ્તરે તેલના ભાવમાં અસ્થિરતા વધી શકે છે.
ભારતીય અર્થતંત્ર પર અસર
ભારત તેની ઉર્જા જરૂરિયાતો માટે મોટાભાગે ઈમ્પોર્ટ પર નિર્ભર છે. જ્યારે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ $97 જેવી ઊંચી સપાટીએ પહોંચે છે, ત્યારે ભારતનું ઈમ્પોર્ટ બિલ સીધું વધી જાય છે. આનાથી ભારતીય રૂપિયા પર દબાણ આવે છે અને દેશમાં ફ્યુઅલ મોંઘું થતા મોંઘવારી (Inflation) વધવાનું જોખમ રહેલું છે. રોકાણકારો હાલમાં ખાસ કરીને ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) ના માર્જિન પર નજર રાખી રહ્યા છે, કારણ કે સતત ઊંચા ભાવ તેમના પ્રોફિટને અસર કરી શકે છે.
આગળ શું જોવું?
હાલમાં માર્કેટ આ ભૌગોલિક તણાવને ધ્યાનમાં રાખીને એક મોટું રિસ્ક પ્રીમિયમ વસૂલી રહ્યું છે. હવે રોકાણકારોની નજર પર્શિયન ગલ્ફમાં બનતી ઘટનાઓ અને અમેરિકન-ઈરાની નૌકાદળ વચ્ચેના સંઘર્ષ પર છે. જો રાજદ્વારી સ્તરે વાતચીત દ્વારા શાંતિ સ્થપાશે તો જ બજારમાં રહેલી વોલેટિલિટી ઓછી થઈ શકે છે.