કોપરની કિંમત $13,000 ના રેકોર્ડ ઊંચા સ્તરે પહોંચી, વૈશ્વિક પુરવઠા સંકટ!

કોપરના ભાવ લંડન મેટલ એક્સચેન્જ (LME) પર $13,000 પ્રતિ ટન નજીક રેકોર્ડ ઊંચા સ્તરે પહોંચ્યા છે, જે એક વર્ષના અભૂતપૂર્વ (unprecedented) ઉછાળાનો નાટકીય ક્લાઇમેક્સ દર્શાવે છે. ક્રિસમસની રજાઓ પછી LME ફરી ખુલતાં, અસ્થિર ટ્રેડિંગ સત્રમાં (volatile trading session) ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો, જેણે વૈશ્વિક બજારનું ધ્યાન ખેંચ્યું. આ વૃદ્ધિ આ નિર્ણાયક ઔદ્યોગિક ધાતુ (industrial metal) ના ઉપલબ્ધ પુરવઠા (supply) અંગે વધી રહેલી ચિંતાઓને કારણે છે.

LME ખુલતાં જ ભાવમાં તીવ્ર વધારો થયો, કોપર શરૂઆતના વેપારમાં 6.6% સુધી વધ્યું, જે 2022 પછીનો સૌથી મોટો ઇન્ટ્રાડે (intraday) વધારો છે. લંડનમાં સવાર સુધી ભાવ લગભગ 2% વધુ ટ્રેડ થઈ રહ્યા હતા, તેમ છતાં તેજી યથાવત રહી. આ ઉછાળો કોપર માટે એક અસાધારણ વર્ષનો અંત દર્શાવે છે, જે 2009 પછીના તેના શ્રેષ્ઠ વાર્ષિક પ્રદર્શન માટે તૈયાર છે. તેનાથી વિપરીત, ન્યૂયોર્કના Comex પર ટ્રેડ થયેલા કોપર ફ્યુચર્સ (copper futures) માં થોડો ઘટાડો જોવા મળ્યો, જે LME બંધ હોય ત્યારે થયેલી અગાઉની વૃદ્ધિને અનુસરતું હતું.

કોપરની આ પ્રભાવશાળી વૃદ્ધિ પાછળ ઘણા શક્તિશાળી પરિબળો છે. વિશ્વભરમાં વિવિધ સ્થળોએ થયેલા અનियोजित ખાણકામમાં વિક્ષેપો (unplanned mine outages) એ પ્રાથમિક ઉત્પાદનને મર્યાદિત કર્યું છે. તે જ સમયે, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની વેપાર નીતિઓ (trade policies) ની અનિશ્ચિતતાઓએ બજારમાં ચિંતાનું એક સ્તર ઉમેર્યું છે. આ સમસ્યાઓમાં, વિશ્વના કોપર સ્મેલ્ટર (smelters) અભૂતપૂર્વ દબાણનો અનુભવ કરી રહ્યા છે, જે તેમની પ્રક્રિયા ક્ષમતા (processing capacity) ને મર્યાદિત કરી શકે છે.

તાજેતરના ભાવ વધારાનું મુખ્ય કારણ યુએસ વેપાર નીતિમાં અપેક્ષિત ફેરફારોથી પ્રેરિત સટ્ટાકીય પ્રવૃત્તિ (speculative activity) છે. રોકાણકારો દાવ લગાવી રહ્યા છે કે સંભવિત ટેરિફ (tariffs) લાગુ થાય તે પહેલાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં રિફાઈન્ડ કોપર (refined copper) ની આયાત કરવાની સંભવિત દોડ વૈશ્વિક સ્ટોક્સ (global stockpiles) ને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડી શકે છે. આ ટેરિફ પહેલાં ધાતુની આ વ્યૂહાત્મક હિલચાલ યુએસ બહાર પુરવઠામાં વર્તમાન તંગી (tightness) નું મુખ્ય કારણ માનવામાં આવે છે. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ આવતા વર્ષના મધ્ય સુધીમાં રિફાઈન્ડ કોપર માટે આ આયાત ટેરિફ પર નિર્ણય લેવાના છે, જે વર્તમાન ટ્રેડિંગ વ્યૂહરચનાઓને (trading strategies) અસર કરી રહી છે.

આ પ્રચલિત તેજી (bullish sentiment) છતાં, બજાર વિશ્લેષકોનો એક ભાગ સાવચેતી રાખવાની સલાહ આપી રહ્યો છે. Minmetals Futures Co. ના બેઝ મેટલ્સ રિસર્ચના વડા, વુ કુનજિન (Wu Kunjin) એ ટિપ્પણી કરી છે કે વર્તમાન ભાવ સ્તરો મજબૂત આંતરિક માંગ (underlying demand) ને બદલે બજારની અપેક્ષાઓથી વધુ પ્રભાવિત જણાય છે. તેમણે નિર્દેશ કર્યો કે ચીનમાં કેટલીક ફેબ્રિકેશન પ્લાન્ટ્સ (fabrication plants), જે કોપરના સૌથી મોટા ગ્રાહકો છે અને ભાવની વધઘટ (price fluctuations) પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ છે, તેઓએ ઉત્પાદનમાં ઘટાડો કરીને અથવા કામગીરી સંપૂર્ણપણે બંધ કરીને આ રેલી પર પહેલેથી જ પ્રતિક્રિયા આપી છે. આ સટ્ટાકીય ઉન્માદથી (speculative frenzy) વિપરીત, વાસ્તવિક વપરાશમાં સંભવિત નબળાઇ સૂચવે છે.

કોપરના ભાવનું ભવિષ્ય પુરવઠા ગતિશીલતા (supply dynamics) અને માંગના વલણો (demand trends) વચ્ચેના પરસ્પર પ્રભાવ સાથે, ભૌગોલિક રાજકીય (geopolitical) અને વેપાર નીતિના વિકાસ દ્વારા આકાર પામશે. યુએસ આયાત ટેરિફ પરનો આગામી નિર્ણય એક મહત્વપૂર્ણ પરિબળ રહેશે. જોકે, ચીનથી માંગમાં ઘટાડો, જો ચાલુ રહે તો, હાલના પુરવઠાના પડકારો (supply challenges) વચ્ચે પણ, ભાવમાં વધુ વૃદ્ધિ સામે મજબૂત અવરોધ (headwind) તરીકે કાર્ય કરી શકે છે. બજાર સહભાગીઓ ચીનમાંથી આર્થિક સૂચકાંકો (economic indicators) અને વૈશ્વિક સ્તરે ખાણકામની કાર્યકારી સ્થિતિઓ (mine operational statuses) પરના અપડેટ્સ પર નજીકથી નજર રાખશે.

કોપરના ભાવમાં રેકોર્ડ-બ્રેકિંગ રેલી વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને આ બહુમુખી ધાતુ પર આધારિત ઉદ્યોગો પર નોંધપાત્ર અસર કરશે. ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, ઓટોમોટિવ ઉત્પાદન, બાંધકામ અને વિકાસશીલ નવીનીકરણીય ઉર્જા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (renewable energy infrastructure) જેવા ક્ષેત્રો નોંધપાત્ર રીતે પ્રભાવિત થશે. કોપર માટે વધેલા ઇનપુટ ખર્ચ (input costs) ગ્રાહક માલ (consumer goods) અને ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનોની વિશાળ શ્રેણીના ભાવમાં વધારો કરી શકે છે, જે વ્યાપક ફુગાવાના દબાણમાં (inflationary pressures) ફાળો આપી શકે છે. ભારત માટે, આ ઉછાળો સીધો સંબંધિત છે, જે હિન્દુસ્તાન કોપર લિમિટેડ જેવા સ્થાનિક ઉત્પાદકોને અસર કરશે, જેમના આવક અને નફામાં નોંધપાત્ર વધારો થઈ શકે છે. તેનાથી વિપરીત, કોપરના નોંધપાત્ર ગ્રાહકો ધરાવતા ભારતીય ઉદ્યોગોએ ઊંચા ઓપરેશનલ ખર્ચનો (operational expenses) સામનો કરવો પડી શકે છે, જે તેમની સ્પર્ધાત્મકતાને અસર કરી શકે છે. અસ્થિર કોમોડિટી બજાર (volatile commodity market) રોકાણકારો અને નીતિ નિર્માતાઓ (policymakers) દ્વારા સામનો કરવામાં આવતી વ્યાપક આર્થિક અનિશ્ચિતતાને પણ વધારે છે.
Impact Rating: 7/10