પ્રદૂષણ અને આરોગ્ય પર અસર અંગે તપાસના તારણો:
Environmental Investigation Agency (EIA) અને PremiCongo દ્વારા હાથ ધરાયેલી ત્રણ વર્ષની તપાસના તારણો ચિંતાજનક છે. આ રિપોર્ટ મુજબ, CMOC Group Limited ની DRC સ્થિત Tenke Fungurume માઇનના '30k પ્લાન્ટ', જે 2023 માં શરૂ થયો હતો, તેના કારણે આસપાસના વિસ્તારોમાં ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ જોવા મળી રહી છે. સ્થાનિક લોકોએ નાકમાંથી લોહી નીકળવું, શ્વસનતંત્રની તકલીફો અને ગર્ભાવસ્થામાં ગૂંચવણો જેવી સમસ્યાઓની ફરિયાદ કરી છે. સપ્ટેમ્બર 2024 થી જાન્યુઆરી 2025 દરમિયાન કરાયેલા હવાના મોનિટરિંગમાં સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ (SO2) નું સ્તર સુરક્ષા માપદંડો કરતાં વધુ જોવા મળ્યું છે. જોકે, CMOC ની પેટાકંપની Tenke Fungurume Mining (TFM) એ આ આરોપોનો ઇનકાર કર્યો છે અને કહ્યું છે કે તેમના પોતાના મોનિટરિંગ મુજબ SO2 નું સ્તર કાયદેસર મર્યાદામાં છે.
EV ની વધતી માંગ અને સપ્લાય ચેઇન પર દબાણ:
આ આરોપો એવા સમયે આવ્યા છે જ્યારે ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EVs) માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ એવા કોબાલ્ટની વૈશ્વિક માંગ સતત વધી રહી છે. 2024 માં, વૈશ્વિક કોબાલ્ટ માંગમાં EVs નો હિસ્સો લગભગ 43% જેટલો છે. DRC વિશ્વના લગભગ અડધા કોબાલ્ટનો પુરવઠો પૂરો પાડે છે, અને CMOC ની Tenke Fungurume માઇન ચીન અને યુરોપની બેટરી ઉત્પાદકો માટે એક મુખ્ય સ્ત્રોત છે. BMW, Mercedes-Benz, Stellantis, અને Volkswagen જેવી ઓટોમોટાઈલ કંપનીઓ આ માઇનમાંથી સપ્લાય મેળવે છે. કોબાલ્ટ બજાર પહેલેથી જ અસ્થિર છે, ખાસ કરીને 2025 ની શરૂઆતમાં DRC દ્વારા લાદવામાં આવેલી નિકાસ મર્યાદાઓને કારણે. આ મર્યાદાઓ પુરવઠામાં ઘટાડો કરીને બજારની સ્થિતિ વધુ કડક બનાવી શકે છે.
ESG પ્રમાણપત્રની વિશ્વસનીયતા પર સવાલ:
Tenke Fungurume માઇનને જૂન 2024 માં કોપર માર્ક (Copper Mark) જેવું ESG (Environmental, Social, and Governance) પ્રમાણપત્ર મળ્યું હતું. આ પ્રમાણપત્ર મેળવનાર તે આફ્રિકા અને ચીન માલિકીની પ્રથમ માઇન હતી. જોકે, EIA ના તારણો આ પ્રમાણપત્રની વિશ્વસનીયતા પર સીધો પ્રશ્નાર્થ ઉભો કરે છે, જે દર્શાવે છે કે માઇનના અહેવાલિત પ્રભાવો અને ESG ફ્રેમવર્ક દ્વારા આપવામાં આવતી ખાતરી વચ્ચે મોટો તફાવત હોઈ શકે છે. આ લીલા ઉર્જા માટે જરૂરી સામગ્રીના ખાણકામમાં ESG પ્રમાણપત્રો કેટલી અસરકારક રીતે કાર્ય કરે છે તે અંગે પ્રશ્નો ઉભા કરે છે.
DRC માઇનિંગનો ભૂતકાળ અને CMOC ની બજાર સ્થિતિ:
CMOC ની માઇનમાં આ સમસ્યાઓ DRC માં કોબાલ્ટ ખાણકામ સંબંધિત લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી ચિંતાઓને પ્રતિબિંબિત કરે છે. ભૂતકાળમાં થયેલી તપાસમાં બાળ મજૂરી, અસુરક્ષિત કામ કરવાની પરિસ્થિતિઓ અને માનવ અધિકારોના દુરુપયોગ જેવા મુદ્દાઓ બહાર આવ્યા છે. આ પરિસ્થિતિઓ વૈશ્વિક ખરીદદારો માટે કોબાલ્ટના મૂળને ટ્રેક કરવાનું અને તેની જવાબદારીપૂર્વક સોર્સિંગ સુનિશ્ચિત કરવાનું મુશ્કેલ બનાવે છે. CMOC એ તેના TFM પ્રોજેક્ટ માટે ESG રિપોર્ટ્સ પ્રકાશિત કર્યા છે, પરંતુ નવા આરોપો સૂચવે છે કે ઊંડાણપૂર્વકની સમસ્યાઓ હજુ પણ યથાવત હોઈ શકે છે. 10 માર્ચ, 2026 સુધીમાં, CMOC નું માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન લગભગ CNY 451.93 બિલિયન હતું, અને TTM P/E રેશિયો 23.98 હતો, જે આ વિવાદો વચ્ચે પણ તેની નોંધપાત્ર બજાર સ્થિતિ દર્શાવે છે.
સપ્લાય ચેઇન જોખમો અને રોકાણકારોની ચિંતા:
પર્યાવરણીય અને સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત દાવાઓ, DRC ની કડક નિકાસ નીતિઓ સાથે મળીને, CMOC ના કોબાલ્ટ પર નિર્ભર વૈશ્વિક ઓટોમેકર્સ અને બેટરી ઉત્પાદકો માટે નોંધપાત્ર જોખમો ઉભા કરે છે. DRC ની નીતિઓ પર બજારની પ્રતિક્રિયા સ્પષ્ટ છે, જેમાં ભાવમાં ઉતાર-ચઢાવ અને કોબાલ્ટના વિકલ્પો તથા જવાબદારીપૂર્વક સોર્સિંગ અંગે ચાલી રહેલી ચર્ચાઓ જોવા મળી રહી છે. રોકાણકારો હવે CMOC ની કામગીરીને વધુ વિવેચનાત્મક રીતે જોઈ શકે છે, તેની બજાર મહત્વતાને સંભવિત દંડ, પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન અને કાર્યકારી વિક્ષેપો સામે તોલી રહ્યા છે. ફેબ્રુઆરી 2026 માં કોબાલ્ટનો સ્પોટ ભાવ લગભગ US$25.53 પ્રતિ પાઉન્ડ હતો, જે ફક્ત ઊંચી માંગને કારણે નહીં, પરંતુ પુરવઠાની તંગીને કારણે બજારની કડકાઈ દર્શાવે છે.
