સોના-ચાંદીમાં ધડામ! નફાવસૂલીનો માર, પણ રોકાણકારોની માંગ યથાવત

બુલિયન માર્કેટમાં આજે ભારે ઉથલપાથલ જોવા મળી. રોકાણકારોએ તાજેતરની તેજી બાદ નફાવસૂલી કરતાં સોના અને ચાંદીના ભાવમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો.

મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ (MCX) પર, મે મહિનાના ગોલ્ડ ફ્યુચર્સ ₹1,766 ઘટીને 1.15% ના ઘટાડા સાથે લગભગ ₹1,51,410 પ્રતિ 10 ગ્રામ પર પહોંચ્યા. જ્યારે સિલ્વર મે ફ્યુચર્સ ₹4,838 ઘટીને 1.88% ના ઘટાડા સાથે ₹2,52,304 પ્રતિ કિલોગ્રામ રહ્યા.

આ ઘટાડા પાછળ મજબૂત થયેલો યુએસ ડોલર અને સેન્ટ્રલ બેંકો દ્વારા વ્યાજદર ઘટાડવાની અપેક્ષાઓમાં આવેલા ફેરફારો મુખ્ય કારણ રહ્યા. આના કારણે, જે સંપત્તિઓ પર વ્યાજ મળતું નથી, તે ઓછી આકર્ષક બની ગઈ.

ભારતમાં, રિટેલ બજારમાં ભાવ ઊંચા રહ્યા હતા. 24-કેરેટ સોનું લગભગ ₹1,55,790 પ્રતિ 10 ગ્રામ અને ચાંદી ₹2,74,900 પ્રતિ કિલોગ્રામની આસપાસ રહ્યા. આ દર્શાવે છે કે ફ્યુચર્સ ટ્રેડિંગ અને વાસ્તવિક બજાર ભાવ વચ્ચે તફાવત છે. આ ઘટાડો અક્ષય તૃતીયા જેવા તહેવારો બાદ આવ્યો છે, જ્યાં રેકોર્ડ ભાવને કારણે ઘણા ખરીદદારોએ ઓછી જ્વેલરી ખરીદી હતી.

જોકે, ભાવમાં તાત્કાલિક ઘટાડો થયો હોવા છતાં, સોના અને ચાંદીની મૂળભૂત માંગ (underlying demand) હજુ પણ મજબૂત છે. બજારના વિશ્લેષકો માને છે કે આ ઘટાડો કામચલાઉ હોઈ શકે છે, અને વૈશ્વિક આર્થિક સમાચાર, બોન્ડ યીલ્ડ્સ અને ભૂ-રાજકીય ઘટનાઓ (geopolitical events) ભાવમાં ઉતાર-ચઢાવ લાવી શકે છે. ઈરાન-યુએસ સંઘર્ષ જેવી ભૂ-રાજકીય જોખમો સોનાને સલામત રોકાણ (safe haven) તરીકે ટેકો આપી રહી છે. સેન્ટ્રલ બેંકો પણ વ્યૂહાત્મક રીતે સોનું ખરીદી રહી છે, જે સ્થિર માંગ પૂરી પાડે છે.

વિવિધ મોટી સંસ્થાઓએ 2026 માટે સોનાના ભાવ અંગે આગાહીઓ કરી છે. Goldman Sachs એ $5,400, J.P. Morgan એ $6,300 અને Reuters નો મધ્યમ અંદાજ $4,746 નો છે. સોના-ચાંદીનો ગુણોત્તર (gold-to-silver ratio) હાલમાં લગભગ 75 ની આસપાસ છે, જે તેના સામાન્ય 50-65 ના સ્તર કરતાં ઘણો વધારે છે. આ દર્શાવે છે કે ચાંદી, સોનાની સરખામણીમાં સસ્તી છે અને ભવિષ્યમાં સારું પ્રદર્શન કરી શકે છે.

જોકે, કેટલાક જોખમો પણ છે. મજબૂત યુએસ ડોલર ઇન્ડેક્સ (DXY) 98.30 ની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે. જો ફેડરલ રિઝર્વ વ્યાજદર ઘટાડવામાં વધુ વિલંબ કરે તો ડોલર મજબૂત રહી શકે છે. ફેડરલ રિઝર્વ અને યુરોપિયન સેન્ટ્રલ બેંક (ECB) બંને વ્યાજદર ઘટાડવા અંગે સાવચેતી રાખી રહ્યા છે. ભૂ-રાજકીય તણાવમાં ઘટાડો પણ સોનાની સલામત રોકાણ તરીકેની માંગ ઘટાડી શકે છે.

એકંદરે, સોના-ચાંદીના ભાવમાં અસ્થિરતા (volatility) ચાલુ રહેવાની ધારણા છે, જે વૈશ્વિક ઘટનાઓ, ફુગાવાના આંકડા અને સેન્ટ્રલ બેંકોના નિર્ણયો પર આધાર રાખે છે. રોકાણકારોએ આ બજારમાં સાવચેતીપૂર્વક રોકાણ કરવું જોઈએ.