નવી દિલ્હી સમિટમાં BRICS સભ્ય દેશોએ એક સ્વતંત્ર 'BRICS Grain Exchange' શરૂ કરવા પર સત્તાવાર મંજૂરી આપી છે. આ પ્લેટફોર્મનો હેતુ પશ્ચિમી દેશોના વર્ચસ્વવાળા માર્કેટ બેન્ચમાર્કને પડકારવાનો અને ખાદ્ય વેપારમાં સ્થિરતા લાવવાનો છે.
નવી દિલ્હીમાં ૧૨ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ ના રોજ યોજાયેલી BRICS સમિટમાં અનાજના વેપાર માટે એક નવા એક્સચેન્જની સ્થાપના પર મહોર મારવામાં આવી છે. રશિયાના નેતૃત્વમાં લેવાયેલો આ નિર્ણય એક ડિજિટલ ટ્રેડિંગ પ્લેટફોર્મ બનાવવા તરફનું મોટું પગલું છે. હાલમાં જે અનાજ બજારના ભાવ નક્કી થાય છે, તેમાં મુખ્યત્વે અમેરિકાની CME Group જેવી પશ્ચિમી સંસ્થાઓનું પ્રભુત્વ છે, જેને પડકારવા આ નવું માળખું ઊભું કરવામાં આવશે.
વ્યૂહાત્મક ઉદ્દેશ્યો અને માર્કેટમાં ફેરફાર
૧૧ સભ્યો ધરાવતા BRICS બ્લોકનો મુખ્ય હેતુ ફૂડ સપ્લાય પર પોતાની સાર્વભૌમત્વ વધારવાનો છે. ડોલર આધારિત પ્રાઈસિંગ સિસ્ટમને બદલે સ્થાનિક કરન્સી કે અન્ય પેમેન્ટ વિકલ્પો પર ભાર મૂકીને વેપાર ખર્ચ ઘટાડવાની રણનીતિ છે. આ ઉપરાંત, સમિટમાં BRICS AGRIN (Agro-Inputs, Genetic Resources, and Information Network) ની સ્થાપના પર પણ સહમતિ સધાઈ છે, જે ખેતીવાડી, ક્લાયમેટ રિઝિલિયન્સ અને બીજ ટેકનોલોજી પર સહયોગ વધારશે.
પડકારો અને જોખમો
આ પહેલ રાજદ્વારી રીતે સફળ જણાય છે, પરંતુ વ્યવહારિક રીતે સામે મોટા પડકારો છે. સૌથી મોટું જોખમ લિક્વિડિટીનું છે. CME Group અને ICE (Intercontinental Exchange) જેવી સ્થાપિત સંસ્થાઓ પાસે વર્ષોનો અનુભવ અને વિશ્વાસ છે. શું નવું એક્સચેન્જ રોકાણકારોને સમાન ક્લિયરિંગ અને સેટલમેન્ટ સર્વિસ આપી શકશે? તે જોવું મહત્વનું રહેશે. આ એક જટિલ પ્રક્રિયા છે, જેમાં વિવિધ દેશોના કાયદાકીય માળખાને એકસમાન બનાવવાનું કામ લાંબાગાળાનું છે. હાલમાં આ માત્ર એક સત્તાવાર દરખાસ્ત છે, જેના અમલીકરણ, ટેકનિકલ માળખા અને પાયલોટ પ્રોજેક્ટની વિગતો પર રોકાણકારોએ નજર રાખવી જરૂરી છે.