ક્રૂડ ઓઈલ લાવવા માટેના ટેન્કર ફ્રેઈટ રેટ્સ આસમાને પહોંચતા એશિયન ઓઈલ રિફાઈનરીઓની મુશ્કેલીઓ વધી છે. હાલમાં પ્રતિ બેરલ ટ્રાન્સપોર્ટેશન કોસ્ટ **$36** સુધી પહોંચી ગયો છે, જેના કારણે રિફાઈનરીઓના પ્રોફિટ માર્જિન નેગેટિવ થઈ રહ્યા છે અને ફ્યુઅલ મોંઘું થવાની દહેશત છે.
એશિયામાં ઓઈલ રિફાઈનિંગનું આખું અર્થતંત્ર હાલમાં મોટા દબાણ હેઠળ છે. મેરીટાઇમ ફ્રેઈટ કોસ્ટમાં થયેલા તોતિંગ વધારાને કારણે કંપનીઓના નફામાં મોટો ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. ખાસ કરીને મિડલ ઈસ્ટથી એશિયાના બજારો સુધી ક્રૂડ ઓઈલ પહોંચાડવા માટે વપરાતા VLCC (Very Large Crude Carriers) ટેન્કર્સનો ખર્ચ વધીને $36 પ્રતિ બેરલ થઈ ગયો છે. ઐતિહાસિક સ્તરોની સરખામણીએ આ 5 ગણો વધારે ખર્ચ છે, જેનું મુખ્ય કારણ સ્ટ્રેટ ઓફ હોરમઝ (Strait of Hormuz) વિસ્તારમાં ચાલી રહેલા ભૌગોલિક તણાવ છે.
આ આર્થિક બોજને કારણે સપ્ટેમ્બર 2026 સુધીમાં ઘણી રિફાઈનરીઓના ઓપરેટિંગ માર્જિન નેગેટિવ ઝોનમાં જતા રહ્યા છે. જ્યારે કાચો માલ એટલે કે ક્રૂડ ઓઈલ લાવવાનો ખર્ચ આટલો વધી જાય, ત્યારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ જેવા રિફાઈન્ડ પ્રોડક્ટ્સના વેચાણ અને ખરીદ કિંમત વચ્ચેનું અંતર ઘટી જાય છે, પરિણામે પ્રોફિટેબિલિટી પર અસર પડે છે.
સામાન્ય રીતે રિફાઈનરીઓ અલગ-અલગ દેશોમાંથી ક્રૂડ મેળવીને આ ખર્ચ ઘટાડવાનો પ્રયત્ન કરતી હોય છે, જેને 'જીઓગ્રાફિક આર્બિટ્રેજ' કહેવામાં આવે છે. પરંતુ હાલમાં US ગલ્ફ કોસ્ટથી એશિયન પોર્ટ્સ સુધીનો શિપિંગ દર પણ વધીને $37 પ્રતિ બેરલ થઈ ગયો હોવાથી આ વિકલ્પ પણ હવે મોંઘો સાબિત થઈ રહ્યો છે.
આ સ્થિતિની સીધી અસર ભારતીય બજારો પર પણ જોવા મળી છે. 14 ઓક્ટોબર, 2026 ના રોજ સેન્સેક્સ અને નિફ્ટીમાં જોવા મળેલી વોલેટિલિટી પાછળનું એક કારણ એનર્જી સિક્યુરિટી અને મોંઘવારીની ચિંતા પણ હતી. ક્રૂડ લાવવાનો ખર્ચ વધવાથી અંતે તો સ્થાનિક ફ્યુઅલના ભાવ પર અસર પડી શકે છે, જે ભારતીય ઉદ્યોગો માટે પણ પડકારરૂપ બની શકે છે.
રોકાણકારો માટે ચેતવણીની વાત એ છે કે જો માર્જિન સતત દબાણમાં રહેશે, તો રિફાઈનરીઓ ખર્ચ કાપવા માટે પ્રોડક્શનમાં ઘટાડો (Run Cuts) કરી શકે છે. જેનાથી બજારમાં પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની અછત પણ સર્જાઈ શકે છે. હાલમાં સમગ્ર ઉદ્યોગની નજર ભૌગોલિક સ્થિતિ કેવી રહે છે અને શિપિંગના દર ક્યારે સામાન્ય થાય છે તેના પર ટકેલી છે.