ભારત સરકાર કેમિકલ મેન્યુફેક્ચરિંગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે **₹3,030 કરોડના** બજેટ સાથે 'BHAVYA Rasayan' યોજના લાવી છે, જે હેઠળ **૩** નવા અત્યાધુનિક કેમિકલ પાર્ક બનાવવામાં આવશે.
શું છે BHAVYA Rasayan યોજના?
કેન્દ્ર સરકારે 'Bharat Audyogik Vikas Yojana Rasayan' (BHAVYA Rasayan) ની સત્તાવાર જાહેરાત કરી છે. FY26-27 થી FY30-31 સુધીના સમયગાળા માટે ₹3,030 કરોડનું બજેટ ફાળવવામાં આવ્યું છે. આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દેશમાં વર્લ્ડ-ક્લાસ 'પ્લગ-એન્ડ-પ્લે' (plug-and-play) ફેસિલિટી ધરાવતા કેમિકલ પાર્ક વિકસાવવાનો છે.
સરકાર અને રાજ્યોની ભાગીદારી
આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ કેન્દ્ર સરકાર દરેક પાર્ક માટે ₹1,000 કરોડ સુધીની ગ્રાન્ટ આપશે. જોકે, આ માટે રાજ્ય સરકારોએ પણ સક્રિય થવું પડશે. દરેક રાજ્યએ પ્રોજેક્ટ દીઠ ઓછામાં ઓછા ₹500 કરોડનું રોકાણ કરવું પડશે. રસ ધરાવતા રાજ્યોએ ૩૦ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ સુધીમાં તેમના પ્રસ્તાવ સબમિટ કરવાના રહેશે.
રોકાણકારો માટે શું છે તક?
કેમિકલ અને પેટ્રોકેમિકલ કંપનીઓ માટે આ એક મોટી રાહત છે. રેડી-ટુ-યુઝ જમીન અને વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ જેવી સુવિધાઓ મળવાથી કંપનીઓનો શરૂઆતનો ખર્ચ (Capital Expenditure) ઘટશે. જેનાથી કંપનીઓના પ્રોફિટ માર્જિન અને રિટર્ન ઓન કેપિટલ પર સકારાત્મક અસર પડી શકે છે.
પડકારો અને જોખમો
આ યોજના ભલે આકર્ષક લાગે, પણ જમીન સંપાદન (Land Acquisition) અને પર્યાવરણીય મંજૂરીઓ સૌથી મોટો પડકાર છે. દરેક પાર્ક માટે ઓછામાં ઓછી ૨,૦૦૦ એકર જમીનની જરૂર પડશે. જો જમીન સંપાદન કે ફંડિંગમાં વિલંબ થશે, તો પ્રોજેક્ટની સમયમર્યાદા પર અસર પડી શકે છે.
આગામી ૨૨ થી ૨૪ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ દરમિયાન મુંબઈમાં યોજાનાર 'India Chem 2026' ઇવેન્ટમાં આ પ્રોજેક્ટના રોડમેપ પર વધુ ચર્ચા થવાની શક્યતા છે.