ભારત સરકાર કેમિકલ એક્સપોર્ટને વેગ આપવા અને ચીન પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે નવી પ્રોત્સાહન યોજના તૈયાર કરી રહી છે. આ વ્યૂહરચના હેઠળ **2030** સુધીમાં કેમિકલ નિકાસને **$81 અબજ** સુધી પહોંચાડવાનો અને સ્પેશિયાલિટી કેમિકલ્સ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે.
ભારત સરકાર કેમિકલ સેક્ટર માટે એક નવી પોલિસી ફ્રેમવર્ક પર કામ કરી રહી છે જે દેશના વેપાર ગતિશીલતાને બદલી નાખશે. હાલમાં ભારતની કુલ કેમિકલ નિકાસના 18% હિસ્સો માત્ર યુએસ માર્કેટ પર નિર્ભર છે. આ એકાગ્રતા ઘટાડવા માટે સરકાર હવે યુરોપ, આફ્રિકા અને લેટિન અમેરિકા જેવા નવા બજારો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે, જેથી વૈશ્વિક અસ્થિરતા સામે સેક્ટરને વધુ મજબૂત બનાવી શકાય.
ચીન પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા પર ભાર
આ નવી વ્યૂહરચનાનો મુખ્ય આધાર ચીન પરની આયાત નિર્ભરતાને ઘટાડવાનો છે. એપ્રિલ 2026 સુધીના આંકડા મુજબ, ભારતની ઓર્ગેનિક કેમિકલ આયાતમાં ચીનનો હિસ્સો 41.8% જેટલો મોટો છે. આ જોખમને ઘટાડવા માટે સરકાર ચોક્કસ પ્રોડક્ટ્સ માટે ખાસ ઇન્સેન્ટિવ લાવવાની તૈયારીમાં છે, જેથી સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન મળે.
સ્પેશિયાલિટી કેમિકલ્સ તરફ મોટો શિફ્ટ
NITI Aayog ના સમર્થન સાથે તૈયાર કરવામાં આવેલા રોડમેપમાં 2030 સુધીમાં કેમિકલ એક્સપોર્ટને $81 અબજ સુધી લઈ જવાનો ટાર્ગેટ છે. આ માટે કંપનીઓને સામાન્ય બલ્ક કોમોડિટીઝથી દૂર થઈને હાઈ-વેલ્યુ સ્પેશિયાલિટી અને ગ્રીન કેમિકલ્સ બનાવવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. જે કંપનીઓ આ શિફ્ટ સફળતાપૂર્વક કરશે, તેમની લાંબા ગાળાની પ્રોફિટેબિલિટીમાં મોટો સુધારો જોવા મળી શકે છે.
પડકારો અને રોકાણકારો માટે શીખ
જોકે, આ ટ્રાન્ઝિશન સરળ નથી. ચીની ઉત્પાદકો દ્વારા આક્રમક પ્રાઇસિંગને કારણે સ્થાનિક કંપનીઓના ઓપરેટિંગ માર્જિન દબાણ હેઠળ છે. સ્પેશિયાલિટી કેમિકલ્સ માટે భారీ મૂડીની જરૂર પડે છે, તેથી સરકાર ઈન્સ્યોરન્સ કંપનીઓ અને પેન્શન ફંડ્સ જેવા 'પેશન્ટ કેપિટલ' સ્ત્રોતોને આકર્ષવાની યોજના બનાવી રહી છે. રોકાણકારોએ આગામી ક્વાર્ટર્સમાં કંપનીઓની ક્ષમતા વપરાશ (Capacity Utilization) અને માર્જિન પર ખાસ નજર રાખવી જોઈએ.