FY26 માં પ્રોજેક્ટ લોન સેન્ક્શનમાં **18%** નો વધારો જોવા મળ્યો છે, પરંતુ તેની સામે કોર્પોરેટ ક્રેડિટ ગ્રોથ હજુ પણ ઠંડો છે. આ તફાવત સૂચવે છે કે કંપનીઓ દેવું લેવાને બદલે પોતાના આંતરિક ભંડોળનો ઉપયોગ કરી રહી છે.
ભારતીય કોર્પોરેટ જગતમાં એક વિચિત્ર સ્થિતિ જોવા મળી રહી છે. બેન્કો દ્વારા પ્રોજેક્ટ લોન સેન્ક્શનમાં 18% નો ધરખમ વધારો થયો હોવા છતાં, અર્થતંત્રમાં જોઈએ તેવો ક્રેડિટ ગ્રોથ જોવા મળ્યો નથી. રોકાણકારો માટે આ આંકડાઓ એક મૂંઝવણ ઉભી કરે છે કારણ કે મંજૂર થયેલી લોનનો વાસ્તવિક પ્રવાહ અર્થતંત્રમાં તેટલી ઝડપે પહોંચી રહ્યો નથી.
લોન સેન્ક્શન વિરુદ્ધ ક્રેડિટ ઓફ-ટેક
ખાનગી ક્ષેત્ર માટે પ્રોજેક્ટ લોન સેન્ક્શન કુલ લોનના લગભગ 3% પર સ્થિર છે, જે ગયા વર્ષ જેવું જ છે. આના પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે બેન્કો લોન આપવા તૈયાર છે, પરંતુ કંપનીઓ કાં તો લોન લેવામાં આનાકાની કરી રહી છે અથવા પોતાના 'ઇન્ટરનલ એક્રુઅલ્સ' (Internal Accruals) એટલે કે નફામાંથી જ પ્રોજેક્ટ્સનું ફંડિંગ કરી રહી છે. વધતા વ્યાજ દરોના માહોલમાં કંપનીઓ મોંઘું દેવું લેવાને બદલે જૂની બચત પર વધુ નિર્ભર છે.
કયા સેક્ટરમાં રોકાણ અને ક્યાં ઘટાડો?
હાલમાં પાવર સેક્ટર ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ફંડિંગમાં મોખરે છે, જે અગાઉના ટ્રેન્ડ મુજબ જ છે. જોકે, રોડ અને બ્રિજ જેવા પ્રોજેક્ટ્સમાં નવી મંજૂરીઓમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. ભૌગોલિક રીતે જોઈએ તો, મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાત હજુ પણ ઔદ્યોગિક હબ તરીકે આગળ છે, જ્યારે રાજસ્થાન અને તમિલનાડુમાં નવી પ્રવૃત્તિઓ જોવા મળી રહી છે.
મોટા પ્રોજેક્ટ્સનો અભાવ
એક મુખ્ય કારણ એ પણ છે કે ₹5,000 કરોડ થી વધુના મોટા પ્રોજેક્ટ્સમાં ઘટાડો થયો છે. વર્ષ FY14 પછી આવા મેગા-પ્રોજેક્ટ્સમાં રોકાણ ઘટ્યું છે, જે સામાન્ય રીતે કોર્પોરેટ ક્રેડિટ ડિમાન્ડ વધારવા માટે કેટાલિસ્ટ (Catalyst) નું કામ કરતા હોય છે. રોકાણકારોએ હવે બેન્કની મંજૂરી (Sanction) અને વાસ્તવિક ઉધાર (Actual Off-take) વચ્ચેના તફાવત પર નજર રાખવી જોઈએ, કારણ કે આ કંપનીઓના બેલેન્સ શીટ માટે તો સારું છે, પણ બેન્કિંગ સેક્ટરની આવક માટે તે મર્યાદિત સાબિત થઈ શકે છે.