ભારતનું ગોલ્ડ લોન માર્કેટ **2028** સુધીમાં **₹30 લાખ કરોડ** સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે, જેનો વાર્ષિક ગ્રોથ રેટ **28%** રહેવાની શક્યતા છે. જોકે, ગ્રોથની સાથે વધતી જતી સ્પર્ધા અને રિપીટ બોરોઅર્સનું જોખમ પણ ધ્યાનમાં લેવું જરૂરી છે.
ભારતનો ગોલ્ડ લોન સેક્ટર અત્યારે ખૂબ જ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યો છે. Motilal Oswal ના લેટેસ્ટ રિપોર્ટ મુજબ, FY26 થી FY28 દરમિયાન આ ઉદ્યોગ 28% ના વાર્ષિક દરે વૃદ્ધિ પામશે અને માર્ચ 2028 સુધીમાં તેની માર્કેટ વેલ્યુ ₹30 લાખ કરોડ સુધી પહોંચી જશે. ખાસ વાત એ છે કે, ગોલ્ડ લોન હવે હોમ લોન પછી ભારતની બીજી સૌથી મોટી રિટેલ એસેટ ક્લાસ બની ગઈ છે, જેણે પર્સનલ લોનને પણ પાછળ છોડી દીધી છે.
આ ગ્રોથનું મુખ્ય કારણ શું?
આ સેક્ટરની સફળતા પાછળનું મુખ્ય કારણ અસંગઠિત ક્ષેત્રમાંથી સંગઠિત સંસ્થાઓ તરફનું સ્થળાંતર છે. ડિજિટલ વેરિફિકેશન અને વધુ સારી એક્સેસિબિલિટીને કારણે લોકો હવે બેંકો અને NBFC પાસે વધુ સરળતાથી ગોલ્ડ લોન લેતા થયા છે. ભારતીય પરિવારો પાસે અંદાજે 28,000 ટન સોનું છે, જેમાંથી માત્ર 8% જ હાલમાં ફોર્મલ ચેનલ દ્વારા મોનેટાઈઝ થયું છે, જે ભવિષ્યમાં મોટા બિઝનેસની તક દર્શાવે છે.
રોકાણકારો માટે શું છે જોખમ?
ગ્રોથની વચ્ચે અમુક પડકારો પણ છે. ડેટા દર્શાવે છે કે 2025 માં થયેલી કુલ લોનમાંથી 82% લોન રિપીટ બોરોઅર્સ (જુના ગ્રાહકો) ને આપવામાં આવી છે, જે 2022 માં 76% હતી. આ સૂચવે છે કે માર્કેટ નવા ગ્રાહકો શોધવાને બદલે જૂના ગ્રાહકો પર વધુ નિર્ભર થઈ રહ્યું છે, જે ઓવર-લીવરેજિંગનું જોખમ ઉભું કરી શકે છે.
વધતી જતી સ્પર્ધા
માર્કેટમાં સરકારી બેંકોનો દબદબો છે, જેમનો હિસ્સો માર્ચ 2026 સુધીમાં 60% રહ્યો છે. સસ્તી ફંડિંગ કોસ્ટ અને વિશાળ બ્રાન્ચ નેટવર્કને કારણે બેંકો, સ્પેશિયલાઇઝ્ડ ગોલ્ડ લોન કંપનીઓ માટે પડકાર બની રહી છે. હવે ભવિષ્યમાં સોનાના ભાવમાં ઘટાડો અને RBI ના નવા રેગ્યુલેશન આ સેક્ટરની સ્થિરતા નક્કી કરવામાં મહત્વનો ભાગ ભજવશે.