વેલ્યુએશન એક્સપર્ટ Aswath Damodaran એ AI (આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ) ના રોકાણ માટે ૪ નવા ફ્રેમવર્ક આપ્યા છે. મોટી ટેક કંપનીઓ AI પાછળ કરોડો ખર્ચી રહી છે, ત્યારે રોકાણકારોએ આક્રમક બેટ્સ અને સુરક્ષિત રોકાણ વચ્ચે કેવી રીતે સંતુલન રાખવું તે તેમણે સમજાવ્યું છે.
૪ પ્રકારના રોકાણના રસ્તા (Investment Paths)
NYU Stern School of Business ના પ્રોફેસર અશ્વથ દામોદરને AI થી પ્રભાવિત માર્કેટમાં ટકી રહેવા માટે ૪ સ્પષ્ટ રસ્તા બતાવ્યા છે:
- એક્ટિવ બેટ (Active Bet): આ અભિગમમાં રોકાણકારો સીધા એ કંપનીઓ ખરીદે છે જે AI રેસમાં સૌથી આગળ છે, અને સાથે જ જે કંપનીઓ માર્કેટ હિસ્સો ગુમાવવાની શક્યતા છે તેને શોર્ટ (Short) કરે છે.
- ઈન્ડેક્સ ફંડ્સ (Index Funds): બીજા રસ્તા તરીકે S&P 500 જેવા બ્રોડ ઈન્ડેક્સ ફંડ્સમાં રહેવું, જેથી માર્કેટની એકંદર વૃદ્ધિનો લાભ મળે.
- ડિફેન્સિવ સ્ટેન્સ (Defensive Stance): AI હાઈપથી દૂર રહીને ફૂડ પ્રોસેસિંગ કે લેઝર જેવી એવી ઈન્ડસ્ટ્રીઝમાં રોકાણ કરવું જે ટેકનોલોજીના ફેરફારોથી પ્રભાવિત નથી થતી.
- સુરક્ષા તરફ પગલું (Move Toward Safety): જો તમને લાગે કે માર્કેટ ઓવરહીટ થઈ ગયું છે, તો ઈક્વિટી એક્સપોઝર ઘટાડીને રોકડ (Cash) અથવા ટૂંકા ગાળાની US Treasury સિક્યોરિટીઝ રાખવી.
માર્કેટનું વર્તમાન વાતાવરણ અને જોખમ
દામોદરન મુજબ, ઓક્ટોબર 2026 ના શરૂઆતના ડેટા મુજબ 10-year US Treasury yield લગભગ 5.29% પર છે, જે રોકાણકારોને શેરબજાર સિવાય એક આકર્ષક સુરક્ષિત વિકલ્પ આપે છે. આ ઉપરાંત, Equity Risk Premium ઘટીને 4% થી નીચે આવી ગયો છે, જે દર્શાવે છે કે બોન્ડની તુલનામાં શેરબજાર હવે મોંઘું થઈ રહ્યું છે.
મુખ્ય ચિંતા એ છે કે AI માટેનો મોટાભાગનો ખર્ચ ડેબ્ટ (Debt) પર આધારિત છે. જો આ ખર્ચ સામે આવનારા સમયમાં પૂરતી આવક (Revenue) ઉત્પન્ન નહીં થાય, તો ટેક કંપનીઓના ઊંચા વેલ્યુએશન પર મોટું દબાણ આવી શકે છે.
રોકાણકારો માટે સલાહ: 'સ્લીપ ટેસ્ટ'
દામોદરનનું માનવું છે કે સૌથી મહત્ત્વનું પરિબળ છે 'સ્લીપ ટેસ્ટ' – એટલે કે રોકાણકાર બજારની વોલેટિલિટીમાં કેટલી શાંતિથી ઊંઘી શકે છે. તેમણે પોતે ટેક શેરો હોવા છતાં, હાલમાં પોતાની લિક્વિડિટી વધારી છે અને કેશ તેમજ ટૂંકા ગાળાના સરકારી ડેટમાં રોકાણ વધાર્યું છે, જેથી જોખમને નિયંત્રિત કરી શકાય.