વર્ષ 2024-25 માં **12 લાખથી વધુ** લોકો UPI ફ્રોડનો શિકાર બન્યા છે, જેમાં **₹981 કરોડનું** નુકસાન થયું છે. વરિષ્ઠ નાગરિકોએ ડિજિટલ પેમેન્ટ કરતી વખતે ખાસ સુરક્ષા પ્રોટોકોલ અપનાવવાની જરૂર છે.
ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમ હવે વરિષ્ઠ નાગરિકોના રોજિંદા જીવનનો હિસ્સો બની ગઈ છે, પરંતુ આ સુવિધા સાથે સાયબર ફ્રોડનું જોખમ પણ વધ્યું છે. 2024-25 ના નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન નોંધાયેલા 12 લાખથી વધુ UPI ફ્રોડ કેસોમાં આશરે ₹981 કરોડનું નુકસાન થયું છે.
નાણાંની સુરક્ષા માટે 'સેગમેન્ટેશન'
ડિજિટલ ફ્રોડથી બચવાનો સૌથી અસરકારક રસ્તો એ છે કે રોજિંદા UPI વ્યવહારો માટે એક અલગ અને ઓછી બેલેન્સ ધરાવતું બેંક એકાઉન્ટ રાખવું. આ એકાઉન્ટને તમારી મુખ્ય બચત, પેન્શન ફંડ કે મોટી ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ સાથે ક્યારેય લિંક ન કરવું જોઈએ. આનાથી જો કોઈ સુરક્ષા ભંગ થાય, તો પણ તમારી મુખ્ય મૂડી સુરક્ષિત રહે છે.
NPCI ના સિક્યુરિટી ટૂલ્સનો ઉપયોગ
National Payments Corporation of India (NPCI) નું 'UPI Circle' ફીચર વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે ખૂબ જ ઉપયોગી છે. આ ફીચર દ્વારા પરિવારના સભ્યો વરિષ્ઠ નાગરિકોના વ્યવહારો પર નજર રાખી શકે છે અને માસિક ₹15,000 સુધીની લિમિટ નક્કી કરી શકે છે. આ ઉપરાંત, BHIM એપ પર બાયોમેટ્રિક ઓથેન્ટિકેશન ચાલુ રાખવું જોઈએ, જે સાર્વજનિક સ્થળોએ વધુ સુરક્ષિત રહે છે.
નવા RBI નિયમો અને ફરિયાદ
જો તમારું એકાઉન્ટ કે PIN સાથે ચેડાં થયા હોય, તો તરત જ તેને બ્લોક કરો અને સાયબર ફ્રોડ હેલ્પલાઇન 1930 પર જાણ કરો. હાલમાં, RBI ના નિયમ મુજબ 3 દિવસમાં જાણ કરવા પર ગ્રાહકની જવાબદારી મર્યાદિત રહે છે, જે 1 જાન્યુઆરી, 2027 થી વધીને 5 દિવસ કરવામાં આવશે.
યાદ રાખો, નાણાં મેળવવા માટે ક્યારેય PIN ની જરૂર પડતી નથી. કોઈપણ શંકાસ્પદ વ્યવહાર કરતા પહેલા પરિવારના સભ્યો સાથે વાતચીત કરવી એ સાયબર ગુનેગારો સામેનું સૌથી મજબૂત સુરક્ષા કવચ છે.