ભારત સરકારે Payment and Settlement Systems Act, 2026 માં સુધારો કર્યો છે, જેનાથી ચોક્કસ હાઈ-વેલ્યુ UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર મર્ચન્ટ ચાર્જ વસૂલવાનો રસ્તો સાફ થયો છે. સામાન્ય લોકો અને નાના વેપારીઓ માટે પેમેન્ટ્સ ફ્રી રહેશે, પરંતુ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સાયબર સિક્યુરિટીના ખર્ચને પહોંચી વળવા આ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે.
ભારત સરકારે ડિજિટલ પેમેન્ટના ભવિષ્ય માટે એક મોટો કાનૂની ફેરફાર કર્યો છે. ઓગસ્ટમાં 'Taxation and Other Laws (Amendment) Bill, 2026' પસાર થયા બાદ, હવે હાઈ-વેલ્યુ Unified Payments Interface (UPI) ટ્રાન્ઝેક્શન પર મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) લાગુ કરવા માટેનો કાનૂની માળખું તૈયાર થઈ ગયું છે. આ વર્ષોથી ચાલી આવતા ઝીરો-ફી મોડલના અંતની શરૂઆત છે.
આ નિર્ણય કેમ લેવાયો?
દર વર્ષે થતા 24,000 કરોડથી વધુ ટ્રાન્ઝેક્શનના સિક્યોર અને રિયલ-ટાઈમ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના નિભાવ માટે મોટો ખર્ચ થાય છે. આ ખર્ચને પહોંચી વળવા અને સિસ્ટમને આત્મનિર્ભર બનાવવા માટે સરકારે Payment and Settlement Systems Act, 2007 માં ફેરફાર કર્યો છે.
કોના પર લાગશે ચાર્જ?
રોકાણકારોએ એ સમજવું જરૂરી છે કે આ તમામ યુઝર્સ માટે નથી. વ્યક્તિગત (P2P) ટ્રાન્સફર અને નાના વેપારીઓને થતા પેમેન્ટ્સ પહેલાની જેમ જ ફ્રી રહેશે. હાલના અંદાજ મુજબ, માત્ર ₹2,000 થી વધુના હાઈ-વેલ્યુ મર્ચન્ટ ટ્રાન્ઝેક્શન પર જ ચાર્જ લાગી શકે છે.
આગામી રણનીતિ
ચાર્જનો ચોક્કસ દર અને ક્યારથી અમલમાં આવશે તે હજુ નક્કી નથી. આ વિગતો National Payments Corporation of India (NPCI) ની આગેવાની હેઠળની 'UPI and Services Steering Committee' દ્વારા નક્કી કરવામાં આવશે. જ્યાં સુધી ઓફિશિયલ નોટિફિકેશન નહીં આવે, ત્યાં સુધી હાલનું ઝીરો-ફી મોડલ ચાલુ રહેશે.
ફિનટેક અને માર્કેટ પર અસર
આ ફેરફારથી ફિનટેક કંપનીઓ અને બેંકો માટે રેવન્યુ મોડલ બદલાઈ શકે છે. જોકે, જો ફી વધુ પડતી હશે તો વેપારીઓનો વિરોધ અથવા કેશ તરફ પાછા ફરવાનું જોખમ પણ રહેલું છે. હવે બજારની નજર NPCI ના આવનારા સર્ક્યુલર પર ટકેલી છે.