ભારતમાં UPI નું ચલણ સતત વધી રહ્યું છે. FY27 ના પ્રથમ છ મહિનામાં UPI એ **145 અબજ** ટ્રાન્ઝેક્શનનો આંકડો પાર કર્યો છે, જે ગત વર્ષની સરખામણીએ **27%** નો ઉછાળો દર્શાવે છે. જોકે, હવે **15 ઓક્ટોબર, 2026** થી મોટા પેમેન્ટ્સ પર **0.4%** મર્ચન્ટ ફી લાગુ થશે.
ભારતનું યુનિફાઈડ પેમેન્ટ્સ ઈન્ટરફેસ (UPI) સતત ગ્રોથ મોડમાં છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ છ મહિનામાં 145 અબજ ટ્રાન્ઝેક્શન નોંધાયા છે, જે ગયા વર્ષના સમાન ગાળાના 114 અબજ ટ્રાન્ઝેક્શન કરતા 27% વધારે છે. જોકે, હવે આ ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમ તેના રેવન્યુ મોડલમાં મોટો ફેરફાર કરવા જઈ રહી છે.
નવું ફી સ્ટ્રક્ચર શું છે?
15 ઓક્ટોબર, 2026 થી ₹2,000 થી વધુના મર્ચન્ટ (P2M) ટ્રાન્ઝેક્શન પર 0.4% મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) લાગુ કરવામાં આવશે. પેમેન્ટ સર્વિસ પ્રોવાઈડર્સને આર્થિક રીતે સક્ષમ બનાવવા માટે આ નિર્ણય લેવાયો છે. જોકે, ગ્રાહકો માટે કેટલીક રાહતો પણ છે:
- P2P ટ્રાન્સફર: વ્યક્તિ-થી-વ્યક્તિ ટ્રાન્સફર સંપૂર્ણપણે ફ્રી રહેશે.
- નાના વેપારીઓ: જે વેપારીઓનું માસિક ટર્નઓવર ₹1 લાખથી ઓછું છે, તેમને આ ફીમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે.
- કેપિંગ: ₹75,000 થી વધુના વ્યવહારો માટે ફી મહત્તમ ₹300 નક્કી કરવામાં આવી છે.
આ ફીની વહેંચણી પણ નક્કી કરવામાં આવી છે, જેમાં 40% ગ્રાહકની બેંકને, 30% પેમેન્ટ ગેટવેને, 20% UPI એપને અને 10% સ્પોન્સર બેંકને મળશે.
રેગ્યુલેટરી સ્થિતિ
આ નવા ફી સ્ટ્રક્ચર સામે કેટલીક ફરિયાદો ઉઠી હતી, પરંતુ સુપ્રીમ કોર્ટે આ નિર્ણય પર રોક લગાવવાનો ઇનકાર કરી દીધો છે, જેથી તેનો અમલ નક્કી સમયસર થશે. સપ્ટેમ્બર 2026 માં ટ્રાન્ઝેક્શન વોલ્યુમમાં નજીવો 1.7% ઘટાડો (24.07 અબજ) જોવા મળ્યો હતો, પરંતુ નિષ્ણાતો તેને માત્ર કેલેન્ડરની અસર માને છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે નવા ચાર્જ લાગુ થયા પછી હાઈ-વેલ્યુ ટ્રાન્ઝેક્શન પર કેટલી અસર પડે છે.