15 ઓક્ટોબર, 2026 થી **₹2,000** થી વધુના UPI મર્ચન્ટ ટ્રાન્ઝેક્શન પર **0.4%** નો MDR ચાર્જ લાગુ થશે. સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ બોજ ગ્રાહકો પર નાખી શકાશે નહીં.
15 ઓક્ટોબર, 2026 થી ભારતીય ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમમાં એક મોટો ફેરફાર થવા જઈ રહ્યો છે. યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ (UPI) દ્વારા થતા પેમેન્ટ્સ પર 0.4% નો મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) લાગુ કરવામાં આવશે. આ ફી ખાસ કરીને ₹2,000 થી વધુના પર્સન-ટુ-મર્ચન્ટ (P2M) ટ્રાન્ઝેક્શન પર લાગુ થશે. વધારાના ભારણને રોકવા માટે, આ ચાર્જની મહત્તમ મર્યાદા પ્રતિ ટ્રાન્ઝેક્શન ₹300 રાખવામાં આવી છે. આ વ્યવસ્થાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ડિજિટલ પેમેન્ટ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને લાંબા ગાળા માટે મજબૂત અને કાર્યક્ષમ બનાવવાનો છે.
ગ્રાહકોની સુરક્ષા અને વેપારીઓના નિયમો
આ અપડેટમાં ગ્રાહકોના હિતોનું રક્ષણ કરવું સૌથી મહત્વનું પાસું છે. પંજાબ એન્ડ સિંધ બેંકના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર સહિતના વરિષ્ઠ બેંકિંગ અધિકારીઓએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે વેપારીઓ આ ચાર્જનો બોજ ગ્રાહકો પર નાખી શકશે નહીં. વેપારીઓ પોઈન્ટ ઓફ સેલ (POS) પર ગ્રાહકો પાસેથી કોઈ પણ સરચાર્જ કે વધારાની ફી વસૂલી શકશે નહીં. આનો ઉદ્દેશ્ય એ છે કે ડિજિટલ પેમેન્ટનો ઉપયોગ દૈનિક જીવનમાં સરળતાથી ચાલુ રહે.
છૂટછાટ અને બજારના પડકારો
તમામ વેપારીઓને આ નવા નિયમમાં આવરી લેવામાં આવ્યા નથી. જે નાના વેપારીઓ QR કોડ દ્વારા દર મહિને ₹1 લાખ કરતા ઓછી રકમ મેળવે છે, તેમને આ ફીમાંથી સંપૂર્ણ મુક્તિ આપવામાં આવી છે. તેમ છતાં, મોટા વેપારીઓમાં આ નિયમને લઈને ચિંતા જોવા મળી રહી છે. ઘણા વેપારીઓ આ ખર્ચ જાતે ઉઠાવવાને બદલે રોકડ વ્યવહાર (Cash Transaction) તરફ વળવાની શક્યતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. વધુમાં, સુપ્રીમ કોર્ટમાં આ બાબતને લઈને કાનૂની પડકાર પણ ચાલી રહ્યો છે, જેના કારણે અમલીકરણ પર અનિશ્ચિતતાના વાદળો યથાવત છે.