છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં દક્ષિણ ભારતીય પ્રાઈવેટ બેંકોના ગોલ્ડ લોન પોર્ટફોલિયોમાં **91.2%** નો જબરદસ્ત ઉછાળો જોવા મળ્યો છે, જે જૂન 2026 સુધીમાં **₹1.40 લાખ કરોડ** સુધી પહોંચી ગયો છે. સોનાના વધતા ભાવ અને મજબૂત માંગ આ વૃદ્ધિ પાછળના મુખ્ય કારણો છે, પરંતુ રોકાણકારો સંપત્તિની ગુણવત્તામાં તણાવ, LTV (Loan-to-Value) નિયમો પર નિયમનકારી દેખરેખ અને સ્પર્ધા જેવા જોખમો પર પણ નજર રાખી રહ્યા છે.
ગોલ્ડ લોનમાં તેજી: આંકડા શું કહે છે?
છ દક્ષિણ ભારતીય પ્રાઈવેટ બેંકો – Federal Bank, CSB Bank, South Indian Bank, Karur Vysya Bank, અને City Union Bank – ના સંયુક્ત ગોલ્ડ-બેક્ડ લોન પોર્ટફોલિયો જૂન 2026 સુધીમાં ₹1.40 લાખ કરોડ સુધી પહોંચી ગયો છે. આ જૂન 2023 માં નોંધાયેલા ₹73,248 કરોડ ની સરખામણીમાં 91.2% નો નોંધપાત્ર વધારો દર્શાવે છે.
ખાસ કરીને છેલ્લા 12 મહિનામાં આ વૃદ્ધિ ખૂબ જ ઝડપી રહી છે. આ બેંકોએ ₹36,986 કરોડ ની નવી ગોલ્ડ લોન આપી છે, જે છેલ્લા બે વર્ષના કુલ વૃદ્ધિ કરતાં પણ વધુ છે.
વૃદ્ધિના કારણો અને બેંકની કામગીરી
ગોલ્ડ લોન બુકમાં આ જબરદસ્ત ઉછાળો મુખ્યત્વે સોનાના ભાવમાં થયેલા સતત વધારા સાથે જોડાયેલો છે. જેમ જેમ ગીરવે મૂકેલા સોનાનું મૂલ્ય વધે છે, તેમ બેંકો ગ્રાહકોને વધુ કોલેટરલ લીધા વિના ઊંચી લોન ઓફર કરી શકે છે. આ ઉપરાંત, ઘણા ઉધાર લેનારાઓ સુરક્ષિત ધિરાણ સાથે સંકળાયેલા નીચા વ્યાજ દરનો લાભ ઉઠાવીને, અસુરક્ષિત પર્સનલ લોનની સસ્તી વિકલ્પ તરીકે ગોલ્ડ લોન પસંદ કરી રહ્યા છે.
આ પાંચ બેંકોમાં, Federal Bank સૌથી મોટો પોર્ટફોલિયો ધરાવે છે, જે ₹41,476 કરોડ સુધી પહોંચ્યો છે. CSB Bank સૌથી વધુ કેન્દ્રિત ધિરાણકર્તા તરીકે ઉભરી આવી છે, જેમાં ગોલ્ડ લોન હવે તેના કુલ ગ્રોસ એડવાન્સિસના લગભગ 54% જેટલી છે. તેનો પોર્ટફોલિયો જૂન 2026 સુધીમાં ₹21,906 કરોડ સુધી પહોંચ્યો હતો. દરમિયાન, Karur Vysya Bank, South Indian Bank, અને City Union Bank એ પણ નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ નોંધાવી છે, જેનાથી આ વિશિષ્ટ સેગમેન્ટમાં પ્રાદેશિક બેંકોની પહોંચ મજબૂત બની છે.
રોકાણકારો માટે ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબતો: જોખમો અને પડકારો
જોકે આ વૃદ્ધિએ આ બેંકોની આવકમાં વધારો કર્યો છે, પરંતુ તેની સાથે કેટલાક વિશિષ્ટ જોખમો પણ સંકળાયેલા છે જેના પર રોકાણકારોએ નજર રાખવી જોઈએ. એક મોટી ચિંતા એ સંપત્તિની ગુણવત્તામાં તણાવની સંભાવના છે. TransUnion CIBIL જેવા ક્રેડિટ બ્યુરોનો ડેટા દર્શાવે છે કે ₹2.5 લાખથી વધુની મોટી બાકી રકમ ધરાવતા અને એકથી વધુ સક્રિય ગોલ્ડ લોન ખાતા ધરાવતા ઉધાર લેનારાઓમાં તણાવ વધી રહ્યો છે. જો આ ઉધાર લેનારાઓ ચુકવણીમાં મુશ્કેલી અનુભવે છે, તો બેંકો માટે નોન-પર્ફોર્મિંગ એસેટ્સ (NPAs) વધી શકે છે.
નિયમનકારી જોખમ (Regulatory Risk) પણ ધ્યાન આપવા યોગ્ય છે. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ગોલ્ડ લોન માર્કેટ પર, ખાસ કરીને Loan-to-Value (LTV) ધોરણો અંગે નજીકથી નજર રાખે છે, જે સોનાના ઘરેણાંની કિંમતના મહત્તમ ટકા નક્કી કરે છે જેના પર બેંક ધિરાણ આપી શકે છે. આક્રમક ધિરાણને રોકવા માટે આ નિયમોમાં ભવિષ્યમાં કોઈપણ કડકાઈ આ સંસ્થાઓ માટે વૃદ્ધિ ધીમી પાડી શકે છે.
વધુમાં, સ્પર્ધા વધી રહી છે. આ પ્રાદેશિક ખેલાડીઓ ઉપરાંત, મોટી પ્રાઈવેટ સેક્ટર બેંકો અને નોન-બેંકિંગ ફાઇનાન્સિયલ કંપનીઓ (NBFCs) ડિજિટાઇઝ્ડ પ્રક્રિયાઓ અને ઝડપી મંજૂરી સમય દ્વારા તેમની ગોલ્ડ લોન પહોંચને સક્રિયપણે વિસ્તૃત કરી રહી છે. રોકાણકારો માટે, આગામી ક્વાર્ટર્સમાં આ દક્ષિણ બેંકોની નફા માર્જિન જાળવી રાખવાની, ક્રેડિટ ખર્ચનું સંચાલન કરવાની અને ખરાબ લોન નિયંત્રણમાં રાખવાની ક્ષમતા નિર્ણાયક પરિબળો રહેશે.