ભૂલથી OTP શેર કરવો જોખમી સાબિત થઈ શકે છે, પરંતુ ગભરાવાને બદલે સમજદારીપૂર્વક પગલાં લેવા જરૂરી છે. RBI ની ગાઈડલાઈન મુજબ, તરત જ બેંકને જાણ કરો અને સાયબર ફ્રોડ હેલ્પલાઇન નંબર **1930** પર કોલ કરો જેથી તમારી જવાબદારી ઘટી શકે.
અજાણતામાં OTP શેર કરી દેવો એ તમારા ફંડ માટે મોટું જોખમ ઉભું કરી શકે છે. ઘટના બાદની પ્રથમ થોડી મિનિટો અત્યંત મહત્વની હોય છે. RBI ના વર્તમાન નિયમો મુજબ, OTP શેર કરવો એ ઘણીવાર ગ્રાહકની ભૂલ (Customer Negligence) ગણાય છે. આનો અર્થ એ કે જ્યાં સુધી તમે તમારી બેંકને સત્તાવાર રીતે જાણ ન કરો ત્યાં સુધી અનધિકૃત વ્યવહારોની કાનૂની જવાબદારી તમારી રહે છે.
તાત્કાલિક શું કરવું?
બેંકમાં ફરિયાદ નોંધાવ્યા બાદ, કોઈપણ વ્યવહાર માટેની જવાબદારી તમારા પરથી બેંક પર ટ્રાન્સફર થઈ જાય છે. તેથી, પ્રથમ પગલું એ છે કે તમારી બેંકની 24x7 કસ્ટમર સપોર્ટ હેલ્પલાઇન પર સંપર્ક કરીને તમારા ડેબિટ કાર્ડ્સ, ક્રેડિટ કાર્ડ્સ અને તમામ ડિજિટલ ઈન્ટરફેસને તરત જ ફ્રીઝ કરાવો. ભલે તમારું બેલેન્સ સુરક્ષિત દેખાતું હોય, પણ ભવિષ્યના જોખમને ટાળવા માટે આ બ્લોક અત્યંત આવશ્યક છે.
બેંકને જાણ કર્યા પછી, તમારે રાષ્ટ્રીય સાયબર ફ્રોડ હેલ્પલાઇન નંબર 1930 પર રિપોર્ટ કરવો જોઈએ. આ સિસ્ટમ ગેરકાયદેસર વ્યવહારોને અટકાવવા અને ફ્રોડ કરનારના ખાતામાં રહેલી રકમને ફ્રીઝ કરવા માટે બનાવવામાં આવી છે. આ હેલ્પલાઇન પર ફરિયાદ કરવાથી તમારી પાસે એક સત્તાવાર રેકોર્ડ બની જશે, જે ભવિષ્યના કાનૂની વિવાદોમાં કામ લાગશે.
ડિજિટલ સુરક્ષા કેવી રીતે વધારવી?
ફરિયાદ કર્યા બાદ, તમારા નેટ બેંકિંગ પાસવર્ડ, UPI PIN અને ઈમેલના પાસવર્ડ તરત જ બદલી નાખો. તમારા મોબાઈલમાંથી કોઈ પણ એવી એપ દૂર કરો જે તમને અજાણી વ્યક્તિએ ડાઉનલોડ કરવા કહ્યું હોય, ખાસ કરીને રિમોટ સ્ક્રીન-શેરિંગ એપ્લિકેશન્સ. વધુમાં, કોઈપણ અનધિકૃત UPI ઓટો-પે મેન્ડેટ્સ કે નવા ડિવાઈસ રજીસ્ટ્રેશન તપાસો.
જો અચાનક તમારા મોબાઈલનું નેટવર્ક જતું રહે, તો તાત્કાલિક તમારા ટેલિકોમ પ્રોવાઈડરનો સંપર્ક કરો, કારણ કે આ 'SIM સ્વેપિંગ'નો સંકેત હોઈ શકે છે. જો તમારી બેંક યોગ્ય ઉકેલ ન આપે, તો તમે RBI ઓમ્બડ્સમેન (Ombudsman) પાસે અપીલ કરી શકો છો. નોંધનીય છે કે 1 જાન્યુઆરી, 2027 થી લાગુ થનારા નવા નિયમો હેઠળ, બેંકોએ 45 દિવસની અંદર ફ્રોડની ફરિયાદોનો નિકાલ કરવો ફરજિયાત બનશે.