Whalesbook
STT વધારા પર સરકારની દલીલ અને Nithin Kamath નો વિરોધ:
નાણાકીય વર્ષ 2026 (FY26) ના બજેટમાં ડેરિવેટિવ્ઝ ટ્રેડિંગ પર સિક્યોરિટીઝ ટ્રાન્ઝેક્શન ટેક્સ (STT) માં કરવામાં આવેલા નોંધપાત્ર વધારા પર હાલ બજારમાં ભારે ચર્ચા છે. સરકારનું કહેવું છે કે આ પગલું ભારતના ડેરિવેટિવ્ઝ માર્કેટમાં સિસ્ટેમિક રિસ્ક (Systemic Risk) ને નિયંત્રિત કરવા અને સટ્ટાકીય પ્રવૃત્તિઓ (speculative activity) ને લગામ કસવા માટે લેવાયું છે. જોકે, Zerodha ના સ્થાપક અને CEO નિતિન કામથ (Nithin Kamath) આ દલીલ સાથે સહમત નથી. તેમનું માનવું છે કે આ ટેક્સ વધારો તેના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યને પૂર્ણ કરવામાં નિષ્ફળ જશે અને તેના અનિચ્છનીય પરિણામો આવી શકે છે.
વધેલા ટ્રાન્ઝેક્શન ખર્ચ અને બજાર પર અસર:
આ નવો STT વધારો 1 એપ્રિલ, 2026 થી લાગુ થશે. તેના હેઠળ, ફ્યુચર્સ (Futures) પર STT 0.02% થી વધીને 0.05% અને ઓપ્શન્સ પ્રીમિયમ (Options Premium) પર STT 0.1% થી વધીને 0.15% થઈ જશે. કામથના મતે, આનાથી ખાસ કરીને ફ્યુચર્સ ટ્રેડિંગ પર વધુ અસર પડશે અને હાલમાં પ્રભુત્વ ધરાવતી સટ્ટાકીય પ્રવૃત્તિઓ ઓપ્શન્સ માર્કેટ તરફ વધુ વળી શકે છે, જેનાથી ઓપ્શન્સનો વ્યાપાર વધુ વધશે. F&O ટ્રેડિંગના લગભગ 95% વોલ્યુમ્સ ઓપ્શન્સમાં આવે છે, તેથી ફ્યુચર્સ પર વધુ ટેક્સ વધારવાથી સટ્ટાખોરીને રોકવી મુશ્કેલ બનશે.
કામથ ચેતવણી આપે છે કે વધતા ટ્રાન્ઝેક્શન ખર્ચાઓ (transaction costs) ટ્રેડિંગને અવ્યવહારુ બનાવી શકે છે અને બજારના એકંદર ટ્રેડિંગ વોલ્યુમ્સ (trading volumes) પર નોંધપાત્ર નકારાત્મક અસર કરી શકે છે. Zerodha જેવી કંપનીઓ માટે, STT કલેક્શન પહેલેથી જ તેમના બ્રોકરેજ રેવન્યુ (brokerage revenue) કરતાં વધી ગયું છે, જે સક્રિય ટ્રેડર્સ પરના ટેક્સના બોજને સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે.
ઐતિહાસિક ઉદાહરણો અને વૈકલ્પિક સૂચનો:
STT ની રચનાએ ભૂતકાળમાં પણ ટ્રેડિંગ પેટર્ન પર અસર કરી છે. ઉદાહરણ તરીકે, 2008 માં ઓપ્શન્સ પર STT કરાર મૂલ્યને બદલે પ્રીમિયમ પર લાગુ થતાં તે વધુ સસ્તું બન્યું અને તેના ઝડપી વિકાસમાં ફાળો આપ્યો. કામથ સૂચવે છે કે STT માં નાના નાના વધારા કરવાને બદલે, સરકાર પ્રોડક્ટ સુઈટેબિલિટી નોર્મ્સ (Product Suitability Norms) જેવા પગલાં લઈ શકે છે, જે નક્કી કરે કે કયા ટ્રેડર્સ જટિલ ડેરિવેટિવ્ઝ માટે યોગ્ય છે. તેમણે કેશ ઇક્વિટીઝ (cash equities) અને ફ્યુચર્સ માટે STT ઘટાડવા અને ઇન્ટ્રાડે લીવરેજ (intraday leverage) વધારવાની પણ દરખાસ્ત કરી છે, જેથી બજાર પ્રવૃત્તિને સંતુલિત કરી શકાય.
બ્રોકર્સ અને માર્કેટ ઇકોસિસ્ટમ પર અસર:
આ STT વધારાની વ્યાપક અસરો છે. BSE અને Angel One જેવી કંપનીઓ, જે F&O ટ્રેડિંગમાંથી મોટી આવક મેળવે છે, તેઓ વોલ્યુમમાં ઘટાડાનો સામનો કરી શકે છે. સરકાર FY27 માટે STT દ્વારા ₹73,700 કરોડ એકત્ર કરવાની અપેક્ષા રાખે છે, જે દર્શાવે છે કે તે ટ્રેડિંગ એક્ટિવિટીને કેટલી હદે પ્રભાવિત કરવા માંગે છે. જોકે, બજાર સહભાગીઓ નજીકથી નજર રાખશે કે શું આ વધેલા ખર્ચાઓ પ્રવૃત્તિમાં સ્થાયી ઘટાડો લાવે છે કે ટ્રેડર્સ નવી વ્યૂહરચના અપનાવે છે. સરકારનો મુખ્ય ફોકસ ડેરિવેટિવ્ઝ ટ્રેડિંગ પર છે, લાંબા ગાળાના ઇક્વિટી રોકાણ પર નહીં, જે નિયમન પ્રત્યે એક સૂક્ષ્મ અભિગમ સૂચવે છે.