Reserve Bank of India હવે હોમ લોનના રિસ્ક મેનેજમેન્ટમાં પર્યાવરણને મહત્વ આપશે. ₹40.07 લાખ કરોડનું હોમ લોન માર્કેટ હવે પૂર અને ગરમી જેવા ક્લાયમેટ જોખમો સાથે જોડવામાં આવશે, જેનાથી લોન લેવાની પ્રક્રિયામાં મોટો બદલાવ આવી શકે છે.
હોમ લોન પોર્ટફોલિયોમાં ધરખમ વધારો
જુલાઈ 2026 સુધીમાં દેશમાં કુલ હોમ લોન આઉટસ્ટેન્ડિંગ પોર્ટફોલિયો ₹40.07 લાખ કરોડ પર પહોંચી ગયો છે, જે ગયા વર્ષની સરખામણીએ 9.6% નો મજબૂત વધારો દર્શાવે છે. બેંકોનું રેસિડેન્શિયલ મોર્ગેજમાં એક્સપોઝર વધતા, RBI હવે ક્લાયમેટ ચેન્જ (પૂર, અતિશય ગરમી) ને ગંભીર આર્થિક જોખમ માની રહી છે.
શું હોઈ શકે છે જોખમ? (Stress Test Findings)
સામાન્ય રીતે બેંકો માત્ર borrower ની આવક અને પ્રોપર્ટી વેલ્યુ જોતી હોય છે. પરંતુ, RBI ના સ્ટ્રેસ ટેસ્ટ મુજબ, જો કોઈ કુદરતી હોનારત સર્જાય તો બેંકોના ક્રેડિટ લોસમાં 66.1% સુધીનો ઉછાળો આવી શકે છે. આ માત્ર મિલકતને નુકસાન નથી, પણ borrower ની લોન ભરવાની ક્ષમતા પર સીધો પ્રહાર છે.
શું છે RB-CRIS?
RBI હવે Reserve Bank Climate Risk Information System (RB-CRIS) નામની સિસ્ટમ બનાવી રહી છે. હાલમાં બેંકો પાસે પ્રોપર્ટીના લોકેશન મુજબ પર્યાવરણીય જોખમ માપવાની કોઈ સેન્ટ્રલાઈઝ્ડ સિસ્ટમ નથી. આ નવી સિસ્ટમ સાયક્લોન કે દરિયાઈ સપાટીના વધતા સ્તર જેવા જોખમોને ઓળખવામાં મદદ કરશે.
હોમ બાયર્સ અને રોકાણકારો માટે શું બદલાશે?
ભવિષ્યમાં, બેંકો લોન આપતા પહેલા પ્રોપર્ટીનું ક્લાયમેટ રિસ્ક ચેક કરશે. આના કારણે:
- વધુ જોખમી વિસ્તારોમાં Loan-to-Value (LTV) રેશિયો બદલાઈ શકે છે.
- વ્યાજદરમાં પણ ફેરફાર થઈ શકે છે.
- Bharat Griha Raksha જેવી પ્રોપર્ટી ઇન્સ્યોરન્સ પોલિસી હવે હોમ લોન લેનારાઓ માટે ફરજિયાત જેવી બની શકે છે.
RBI નો મુખ્ય હેતુ લોન આપ્યા પછી રાહત આપવાને બદલે, લોન આપતા પહેલા જ જોખમોને ઓળખવાનો છે.