Reserve Bank of India (RBI) ના નવા નિર્દેશો બાદ ભારતીય બેંકોએ ફોરેક્સ સ્વેપ ડીલ્સને ઘટાડવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી છે. અત્યાર સુધી બેંકો વિદેશી કરન્સી ડિપોઝિટમાંથી મળતી લિક્વિડિટીનો ઉપયોગ અમેરિકન ટ્રેઝરી બિલ્સમાં રોકાણ કરીને નફો મેળવવા કરતી હતી, જે હવે અટકાવવામાં આવશે.
ફોરેક્સ આર્બિટ્રેજની રમત પર બ્રેક
ભારતીય કોમર્શિયલ બેંકો અત્યાર સુધી એક લોકપ્રિય વ્યૂહરચનાનો ઉપયોગ કરતી હતી, જેમાં FCNR (Foreign Currency Non-Resident) ડિપોઝિટમાંથી મળતી વધારાની રૂપિયા લિક્વિડિટીને ડોલરમાં ફેરવીને US ટ્રેઝરી બિલ્સમાં રોકવામાં આવતી હતી. આને 'કેરી ટ્રેડ' (Carry Trade) કહેવામાં આવે છે, જેમાં બેંકો ઇન્ટરેસ્ટ રેટના તફાવત અને ફોરવર્ડ કરન્સી પ્રીમિયમ દ્વારા સુરક્ષિત નફો મેળવતી હતી.
RBI કેમ સખત છે?
RBI ની પ્રાથમિક ચિંતા એ છે કે દેશની બેંકિંગ સિસ્ટમની મૂડી વિદેશી ડેબ્ટ માર્કેટમાં રોકવાને બદલે ભારતીય અર્થતંત્રમાં વપરાવી જોઈએ. સેન્ટ્રલ બેંક ઇચ્છે છે કે બેંકો આ લિક્વિડિટીનો ઉપયોગ ટ્રેડ ફાઇનાન્સ અને સ્થાનિક કમર્શિયલ લેન્ડિંગ (લોન) માટે કરે, જેથી ઉદ્યોગો અને રિટેલ ગ્રાહકોને વધુ લાભ મળી શકે.
રોકાણકારો માટે શું છે સંકેત?
આ પગલાથી બેંકોની 'અધર ઇન્કમ' (Treasury Income) માં ઘટાડો થઈ શકે છે. હવે બેંક મેનેજમેન્ટે નફાકારકતા જાળવી રાખવા માટે તેમના કોર બિઝનેસ એટલે કે લોન આપવાની પ્રક્રિયાને વધુ વેગ આપવો પડશે. આ સાથે જ, બેંકોનો Loan-to-Deposit Ratio (LDR) ખૂબ મહત્વનો બની રહેશે. જો બેંકો પાસે રહેલી વધારાની રોકડ યોગ્ય રીતે લોન તરીકે નહીં વહેંચાય, તો નેટ ઇન્ટરેસ્ટ માર્જિન (NIM) પર દબાણ આવી શકે છે. આગામી ક્વાર્ટરના પરિણામોમાં મેનેજમેન્ટની કોમેન્ટ્રી પર દરેક રોકાણકારે ખાસ નજર રાખવી જોઈએ.