રેટ ટ્રાન્સમિશનમાં કાર્યક્ષમતાનો તફાવત
સેન્ટ્રલ બેંકના તાજેતરના મૂલ્યાંકન સૂચવે છે કે મોનેટરી પોલિસીના સંકેતો આખરે વાસ્તવિક અર્થતંત્ર સુધી પહોંચી રહ્યા છે, તેમ છતાં આ ગોઠવણની ગતિ અસમાન રહી છે. ફોરેન બેંકો આ ફેરફારમાં અગ્રેસર છે, અને એક્સટર્નલ બેન્ચમાર્ક-લિંક્ડ લોનનો ઉપયોગ કરીને ખાતરી કરી રહી છે કે પોલિસી રેટમાં થયેલા ઘટાડાનો લાભ સીધો અંતિમ બોરોઅર સુધી પહોંચે. આનાથી વિપરીત, વ્યાપક બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં, આંતરિક બેન્ચમાર્ક જૂના પોર્ટફોલિયો માટે મુખ્ય આધાર તરીકે ચાલુ રહ્યા છે, જેના કારણે વ્યાજ દરમાં સંવેદનશીલતામાં નોંધપાત્ર વિલંબ થયો છે.
એક્સટર્નલ બેન્ચમાર્કનો ફાયદો
વૈશ્વિક સંસ્થાઓ અને સ્થાનિક બેંકો વચ્ચે ધિરાણ વ્યવહારમાં આ તફાવત તેમના લોન બુકના આર્કિટેક્ચરમાં રહેલો છે. પ્રાઇવેટ સેક્ટર ધિરાણકર્તાઓએ તેમના પોર્ટફોલિયોને આક્રમક રીતે એક્સટર્નલ બેન્ચમાર્ક પર સ્થાનાંતરિત કર્યા છે, જેમાં સ્વીકૃતિ દર લગભગ 89 ટકા છે. આ પારદર્શિતા સુનિશ્ચિત કરે છે કે જેમ રેપો રેટ 5.25 ટકા પર સ્થિર થાય છે, તેમ આ બેંકોના ગ્રાહકો માટે ધિરાણનો ખર્ચ અલ્ગોરિધમિક ચોકસાઇ સાથે ગોઠવાય છે. તેનાથી વિપરીત, પબ્લિક સેક્ટર બેંકો, જે હજુ પણ તેમની 49 ટકા થી વધુ સંપત્તિ આંતરિક બેન્ચમાર્ક સ્ટ્રક્ચરમાં ધરાવે છે, તે દર લાભો પસાર કરવામાં સ્વાભાવિક રીતે ધીમી છે. આ વિસંગતતા એક વિભાજિત ક્રેડિટ માર્કેટ બનાવે છે જ્યાં ધિરાણનો સ્ત્રોત બોરોઅરની ક્રેડિટ રેટિંગ જેટલો જ મહત્વપૂર્ણ છે.
જૂના પોર્ટફોલિયોની સ્ટ્રક્ચરલ નબળાઈ
હાલના ટ્રાન્સમિશન મોડેલના ટીકાકારો સંસ્થાકીય જડતાને કારણે સતત ખેંચાણનો નિર્દેશ કરે છે. પબ્લિક સેક્ટર બેંકો જૂની સંપત્તિઓના ભારણ હેઠળ છે જેમાં એક્સટર્નલ બેન્ચમાર્કની લવચીકતાનો અભાવ છે. જ્યારે RBI દ્વારા સૂક્ષ્મ, નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાથી નિકાસ અને વેપાર ધિરાણ દરોમાં કેટલીક હિલચાલ થઈ છે, ત્યારે વ્યાપક રિટેલ ક્ષેત્ર ઘણીવાર ઓટોમેટેડ રેટ ગોઠવણમાંથી લાભ મેળવવાને બદલે એસેટ-લાયેબિલિટી કમિટીઓના વિવેકાધીન નિર્ણયોની રાહ જુએ છે. આ વહીવટી ઓવરહેડ માત્ર તકનીકી અસુવિધા નથી; તે ઘરેલું ધિરાણ ચક્રમાં ફસાયેલા બોરોઅર્સ પર અદ્રશ્ય કર તરીકે કાર્ય કરે છે જે રેપો રેટ સાથે સુમેળમાં ચાલવાનો ઇનકાર કરે છે.
માર્કેટ આઉટલૂક અને પોલિસીની અપેક્ષા
જૂનની શરૂઆતમાં મોનેટરી પોલિસી કમિટીની બેઠક નિર્ધારિત હોવાથી, પ્રવર્તમાન અપેક્ષા રેપો રેટ અંગે સ્થિરતાનો સમયગાળો છે. ધ્યાન વધુ સરળતાથી હાલના પગલાંઓની અસરકારકતા તરફ સ્થળાંતરિત થયું છે. રોકાણકારોએ એક્સટર્નલ બેન્ચમાર્ક અપનાવનાર બેંકો અને આંતરિક સિસ્ટમ્સને વળગી રહેનાર બેંકો વચ્ચેના વધતા જતા માર્જિન ગેપ પર નજર રાખવી જોઈએ. જેમ જેમ લિક્વિડિટીની સ્થિતિ બદલાય છે, તેમ તેમ જે બેંકોએ રેટ કટ પસાર કરવામાં સૌથી ઝડપી હતી તેમને અસ્થાયી નેટ ઇન્ટરેસ્ટ માર્જિન દબાણનો સામનો કરવો પડી શકે છે, જ્યારે ધીમી ટ્રાન્સમિશન ચક્ર ધરાવતા લોકો વધુ ચપળ, વિદેશી માલિકીની સ્પર્ધકો સામે બજાર હિસ્સો ગુમાવવાનું જોખમ ધરાવે છે જે ધિરાણપાત્ર બોરોઅર્સને ટાઇટર સ્પ્રેડ ઓફર કરી શકે છે.
