RBI ની ૭ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ ની મહત્વની બેઠક પહેલા પબ્લિક સેક્ટર બેંકોની કામગીરી ચર્ચામાં છે. બેંકો દ્વારા વ્યાજ દરમાં કરવામાં આવતો વિલંબિત ફેરફાર અર્થતંત્ર માટે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે.
૭ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ ના રોજ રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ની મહત્વની પોલિસી બેઠક મળવા જઈ રહી છે. વધતી જતી ફુગાવા અને ગ્લોબલ દબાણ વચ્ચે એવી શક્યતા છે કે વ્યાજ દર વધીને ૫.૫૦% થઈ શકે છે. આ બેઠક એવા સમયે આવી છે જ્યારે સેન્ટ્રલ બેંક એ બાબતે કડક વલણ અપનાવી રહી છે કે કોમર્શિયલ બેંકો તેના પોલિસી નિર્ણયોનો કેટલો લાભ સામાન્ય ગ્રાહકોને આપે છે.
વ્યાજ દરમાં ટ્રાન્સમિશનનું અંતર
ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૫ થી જુલાઈ ૨૦૨૬ વચ્ચે, RBI એ રેપો રેટમાં ૧૨૫ બેસિસ પોઈન્ટનો ઘટાડો કર્યો હતો, પરંતુ ગ્રાહકોને લોનના હપ્તામાં તેટલો મોટો ફાયદો મળ્યો નથી. ડેટા દર્શાવે છે કે જ્યાં રેપો રેટમાં મોટો ઘટાડો થયો, ત્યાં સામે 'વેઈટેડ એવરેજ લેન્ડિંગ રેટ'માં તેટલો ઘટાડો જોવા મળ્યો નથી. MCLR (માર્જિનલ કોસ્ટ ઓફ ફંડ્સ-બેસ્ડ લેન્ડિંગ રેટ) માં પણ માત્ર ૪૦ બેસિસ પોઈન્ટનો જ ઘટાડો નોંધાયો છે.
આ વિલંબનું મુખ્ય કારણ બેંકોની આંતરિક ગણતરીઓ છે. સેન્ટ્રલ બેંક ઈચ્છે છે કે દર બદલાતા જ બેંકો ગ્રાહકો માટે વ્યાજ દરમાં ફેરફાર કરે, પરંતુ બેંકો આર્થિક વાતાવરણ જોઈને જ નિર્ણય લેવાનું પસંદ કરે છે.
પબ્લિક સેક્ટર બેંકોની અલગ ચાલ
માર્કેટ ડેટા મુજબ, પ્રાઈવેટ અને ફોરેન બેંકોએ વ્યાજ દરમાં ફેરફાર કરવા માટે વધુ ત્વરિતતા બતાવી હતી, જ્યારે પબ્લિક સેક્ટર બેંકો (PSBs) આ મામલે ઘણી સાવધ રહી છે. આનું મુખ્ય કારણ પ્રોફિટ માર્જિન જાળવી રાખવાની તેમની મજબૂરી છે. ડિપોઝિટ માટેની તીવ્ર સ્પર્ધાને કારણે બેંકોએ ગ્રાહકોને આકર્ષવા ઊંચા વ્યાજ આપવા પડે છે, જેથી તેઓ લોન પરના દરમાં ઘટાડો કરવામાં ખચકાટ અનુભવે છે.
અર્થતંત્ર પર શું અસર પડશે?
જ્યારે બેંકો RBI ના રેટ કટનો લાભ તરત આપતી નથી, ત્યારે આર્થિક ગતિવિધિઓને જે પ્રોત્સાહન મળવું જોઈએ તે મળી શકતું નથી. જો વ્યાજ દરો ઊંચા રહે તો ગ્રાહકોનો ખર્ચ અને કંપનીઓનું રોકાણ ઘટી શકે છે. હવે જોનારા એ રહેશે કે RBI ના નવા નિર્ણયો પછી બેંકો કેવી રીતે વ્યાજ દર નક્કી કરે છે અને તેની સીધી અસર તમારી લોન અને ડિપોઝિટ પર કેવી પડે છે.