ભારતીય બેન્કિંગ સિસ્ટમમાં લિક્વિડિટીનું પ્રમાણ ઝડપથી ઘટ્યું છે, જે સપ્ટેમ્બરના **₹11 લાખ કરોડ** થી ઘટીને માત્ર **₹46,200 કરોડ** પર પહોંચી ગયું છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) રૂપિયો મજબૂત કરવા માટે આક્રમક રીતે રોકડ પર કાપ મૂકી રહી છે, જેના કારણે ટૂંકા ગાળાના ધિરાણના દરમાં વધારો થયો છે.
દેશની બેન્કિંગ સિસ્ટમમાં લિક્વિડિટીની સ્થિતિ સતત ટાઈટ થઈ રહી છે. RBI આ પગલાં દ્વારા રૂપિયાને ગ્લોબલ માર્કેટમાં વોલેટિલિટીથી બચાવવા માંગે છે. જ્યારે સિસ્ટમમાં રોકડ ઓછી હોય, ત્યારે બેન્કો અને કોર્પોરેટ કંપનીઓ માટે ટૂંકા ગાળા માટે ભંડોળ મેળવવું વધુ મોંઘું બની જાય છે. તેનો સ્પષ્ટ હેતુ રૂપિયા સામેના સટ્ટાકીય સોદાઓને મોંઘા કરવાનો છે.
મની માર્કેટ પર અસર (Market Impact)
આ લિક્વિડિટી ટાઈટનેસની અસર મની માર્કેટમાં તરત જોવા મળી છે. 3 મહિના અને 6 મહિનાના સર્ટિફિકેટ ઓફ ડિપોઝિટ (CD) ના દરોમાં 40 થી 50 બેઝિસ પોઈન્ટ નો તોતિંગ વધારો થયો છે, જે છેલ્લા 7 મહિનામાં સૌથી ઊંચો સ્તર છે. બેન્કો માટે ઉછીના નાણાં લેવાનો ખર્ચ વધવાથી તેમની નેટ ઈન્ટરેસ્ટ માર્જિન (NIM) પર દબાણ આવી શકે છે.
કયા સેક્ટરને અસર થઈ શકે?
ફક્ત બેન્કો જ નહીં, પરંતુ નોન-બેન્કિંગ ફાઈનાન્સ કંપનીઓ (NBFCs) અને મોટી કોર્પોરેટ કંપનીઓ જે કમર્શિયલ પેપર દ્વારા નાણાં એકત્ર કરે છે, તેમના માટે પણ ઓપરેશનલ ખર્ચ વધશે. જો આ સ્થિતિ લાંબો સમય ટકી રહેશે, તો લોનના વ્યાજ દરોમાં વધારો થવાની શક્યતા છે અથવા ક્રેડિટ ગ્રોથની ગતિ ધીમી પડી શકે છે.
હવે રોકાણકારોની નજર બેન્કોના આગામી ત્રિમાસિક પરિણામો પર રહેશે. મહત્વનું એ રહેશે કે બેન્કો આ વધેલા ખર્ચનો બોજ ગ્રાહકો પર નાખે છે કે પોતાની પ્રોફિટેબિલિટી પર અસર થવા દે છે. આગામી સમયમાં RBI લિક્વિડિટી ઇન્જેક્ટ કરે છે કે પછી આ કડક વલણ જાળવી રાખે છે, તે જોવું ખૂબ જ મહત્વનું બની રહેશે.