RBI એ શિડ્યુલ બેંકો માટે ડેઈલી કેશ રિઝર્વ રેશિયો (CRR) મેઈન્ટેનન્સની મર્યાદા **૯૦% થી વધારીને ૯૯%** કરી દીધી છે. ૧૬ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ થી લાગુ થનારો આ નિયમ બેંકિંગ સિસ્ટમમાંથી વધારાની લિક્વિડિટી ખેંચી લેવા માટે છે.
RBI નો નવો નિયમ અને લિક્વિડિટી પર અસર
રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ શિડ્યુલ બેંકો માટે CRR (કેશ રિઝર્વ રેશિયો) મેઈન્ટેનન્સના નિયમો વધુ કડક બનાવ્યા છે. ૧૬ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ થી શરૂ થતા રિપોર્ટિંગ પખવાડિયાથી બેંકોએ દરરોજ ૯૯% CRR જાળવવો ફરજિયાત રહેશે, જે અત્યાર સુધી ૯૦% હતો. નોંધનીય છે કે કુલ CRR રેટ ૩% પર યથાવત છે, પરંતુ દૈનિક ધોરણે તેનું પાલન કરવાની મર્યાદા વધારી દેવામાં આવી છે.
આ નિર્ણય પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય બેંકિંગ સિસ્ટમમાં રહેલી વધારાની લિક્વિડિટીને શોષવાનો છે. ૮ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ સુધીમાં સિસ્ટમમાં લગભગ ₹૩.૮૮ લાખ કરોડની સરપ્લસ લિક્વિડિટી અંદાજવામાં આવી હતી. આ ઉપરાંત, ૭ ઓક્ટોબરના રોજ RBI એ રેપો રેટમાં ૨૫ બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કરીને તેને ૫.૫૦% કર્યો હતો, જે મોનેટરી ટાઈટનિંગના સંકેતો આપે છે.
બેંકિંગ શેર પર શું અસર પડશે?
Jefferies ના એનાલિસ્ટ્સના મતે, આ ફેરફારથી બેંકોના ફંડિંગ કોસ્ટમાં ૧ થી ૨ બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો થઈ શકે છે. બેંકો પાસે હવે બે જ રસ્તા છે:
૧. કાં તો આ ખર્ચ પોતે સહન કરવો, જેનાથી Net Interest Margins (NIMs) પર દબાણ આવશે.
૨. અથવા ધિરાણ દરો (Lending Rates) વધારીને ગ્રાહકો પર બોજ નાખવો.
જે બેંકો પાસે મજબૂત પ્રાઈસિંગ પાવર છે, તેઓ પોતાના માર્જિન બચાવી શકશે, પરંતુ નાના ધિરાણકર્તાઓ માટે આ એક પડકાર સાબિત થઈ શકે છે. આ સાથે જ, ઓવરનાઈટ બોરોઈંગ રેટ્સ (Weighted Average Call Rate) માં અસ્થિરતા આવવાની શક્યતા પણ રોકાણકારોએ ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ.