Reserve Bank of India (RBI) ના નવા Foreign Exchange Risk Reserve (FERR) નિયમને લઈને દેશની બેંકો ચિંતિત છે. નવા નિયમ મુજબ, મોટી ડેરિવેટિવ કોન્ટ્રાક્ટની રકમ પર **20%** ઇન્ટરેસ્ટ-ફ્રી રિઝર્વ રાખવાની ફરજ પાડવામાં આવી છે, જેનાથી લિક્વિડિટી અને કોર્પોરેટ હેજિંગ ખર્ચ પર દબાણ વધ્યું છે.
નવો નિયમ અને તેની અસર
રૂપિયાની સ્થિરતા જાળવવા માટે RBI દ્વારા ફોરેન એક્સચેન્જ ડેરિવેટિવ કોન્ટ્રાક્ટ્સ માટે કડક નિયમો લાગુ કરવામાં આવ્યા છે. 10 ઓક્ટોબર, 2026 થી અમલમાં આવેલ આ નિયમ હેઠળ, જો કોઈ ડેરિવેટિવ કોન્ટ્રાક્ટ $2 મિલિયન થી વધુ હોય, તો બેંકોએ તેની નોશનલ વેલ્યુના 20% જેટલી રકમ વ્યાજમુક્ત કેશ રિઝર્વ તરીકે રાખવી પડશે.
લિક્વિડિટી પર દબાણ
આ નવા બફર (FERR) નો ઉદ્દેશ્ય સટ્ટાકીય ટ્રેડિંગ ઘટાડવાનો છે, પરંતુ તે બેંકો માટે ઓપરેશનલ મુશ્કેલીઓ ઉભી કરી રહ્યું છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો બેંક $3 મિલિયન (અંદાજે ₹28.7 કરોડ) નો કોન્ટ્રાક્ટ કરે, તો તેણે ₹5.7 કરોડ થી વધુ રકમ રિઝર્વ તરીકે લોક કરવી પડશે. આ મૂડી બ્લોક થઈ જવાથી બેંકોની ધિરાણ ક્ષમતા અને નફાકારકતા પર સીધી અસર પડશે.
ઉદ્યોગોની માંગ અને અનિશ્ચિતતા
Foreign Exchange Dealers' Association of India એ RBI પાસે આ મામલે સ્પષ્ટતા માંગી છે. બેંકો ચિંતિત છે કે જો ખર્ચ વસૂલાત માટે કોઈ સ્ટાન્ડર્ડ ગાઈડલાઈન્સ નહીં હોય, તો અલગ-અલગ બેંકો અલગ-અલગ ચાર્જ વસૂલી શકે છે, જેની સીધી અસર આયાતકારો અને નિકાસકારો પર પડશે.
અન્ય મહત્વના ફેરફારો
RBI એ અંડરલાઈંગ ટ્રેડ એક્સપોઝર વગરના ડેરિવેટિવ વ્યવહારોની મર્યાદા $100 મિલિયન થી ઘટાડીને $5 મિલિયન કરી દીધી છે. વધુમાં, કેન્સલ થયેલા કોન્ટ્રાક્ટ્સનું ફરીથી બુકિંગ કરવા પર પણ રોક લગાવી દેવામાં આવી છે. જોકે, માર્કેટમાં ગભરાટ ન ફેલાય તે માટે RBI એ ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ માટે ડોલર લિક્વિડિટીની ખાસ વ્યવસ્થા પણ કરી છે.