રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ **31 ઓગસ્ટ, 2026** ના રોજ પોતાની FCNR(B) સ્વેપ સુવિધા નિર્ધારિત સમય કરતા એક મહિનો વહેલી બંધ કરી દીધી છે. આ કાર્યક્રમ દ્વારા **$52 અબજ**થી વધુની રકમ એકત્રિત કરવામાં સફળતા મળી છે અને સરકારી તિજોરીમાં **₹58,372 કરોડ**નો સરપ્લસ જમા થયો છે.
સફળતાની કહાની અને નફાનો આંકડો
રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ વિદેશી મુદ્રા ભંડારને મજબૂત બનાવવા માટે શરૂ કરેલી આ ખાસ સ્વેપ સુવિધા આશા કરતા પણ વધુ સફળ રહી છે. બેંકો દ્વારા વિદેશી મુદ્રામાં ડિપોઝિટ લાવવાની પ્રક્રિયામાં RBI એ હેજિંગનો ખર્ચ ઉઠાવ્યો હતો. આ વ્યૂહરચના હેઠળ, રોકાણ દ્વારા મળેલું વળતર હેજિંગના ખર્ચ કરતા વધારે રહ્યું, જેનો સીધો ફાયદો ₹58,372 કરોડના સરપ્લસ સ્વરૂપે જોવા મળ્યો છે.
બેન્કિંગ સેક્ટર માટે શું બદલાયું?
આ સુવિધા દ્વારા સિસ્ટમમાં લગભગ ₹12 લાખ કરોડ જેટલી પ્રવાહિતા (Liquidity) ઉમેરવામાં આવી હતી, જેના કારણે બેંકોના ક્રેડિટ-ટુ-ડિપોઝિટ રેશિયોને ઘણી રાહત મળી હતી. જોકે, હવે આ વિન્ડો બંધ થવાથી બજારમાં લિક્વિડિટી મેનેજમેન્ટનો પ્રશ્ન ઊભો થયો છે. આગામી સમયમાં લિક્વિડિટી જાળવી રાખવા માટે RBI હવે Cash Reserve Ratio (CRR), Variable Rate Reverse Repo ઓક્શન અથવા Open Market Operations જેવા સાધનોનો ઉપયોગ કરી શકે છે.
રોકાણકારો માટે શું છે જોખમ?
માર્કેટ એક્સપર્ટ્સનું માનવું છે કે હવે બેન્કિંગ સ્ટોક્સ અને વ્યાજ દરોના વલણ પર નજર રાખવી ખૂબ જરૂરી છે. સ્વેપ વિન્ડોની સપોર્ટ વિના બેંકો હવે કેવી રીતે પ્રવાહીતાનું વ્યવસ્થાપન કરે છે, તે જોવું રસપ્રદ રહેશે. ખાસ કરીને લાંબા ગાળાના હેજિંગ કોન્ટ્રાક્ટ્સની પરિપક્વતા સમયે બજારમાં અસ્થિરતા આવવાની શક્યતા નકારી શકાય નહીં.