Bharat InvITs Association (BIA) આગામી માર્ચ ૨૦૨૭ સુધીમાં અનેક પ્રાઇવેટ ટ્રસ્ટોને પબ્લિક સ્ટોક એક્સચેન્જમાં લાવવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ નિર્ણયનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય રિટેલ રોકાણકારો માટે લિક્વિડિટી અને પારદર્શિતા વધારવાનો છે, જે સેક્ટરે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૭ના પ્રથમ ક્વાર્ટરમાં યુનિટ હોલ્ડર્સને **₹5,923 કરોડ**નું વિતરણ કર્યું છે.
ભારતીય ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સેક્ટરમાં ઈન્વેસ્ટમેન્ટ ટ્રસ્ટના કામકાજમાં મોટો બદલાવ આવવા જઈ રહ્યો છે. Bharat InvITs Association (BIA) માર્ચ ૨૦૨૭ ના અંત સુધીમાં ૪ થી ૫ પ્રાઈવેટલી પ્લેસ્ડ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઈન્વેસ્ટમેન્ટ ટ્રસ્ટ્સ (InvITs) ને પબ્લિક લિસ્ટિંગમાં લાવવા પર કામ કરી રહ્યું છે. આ કવાયતનો હેતુ ટ્રસ્ટોને ખાનગી માર્કેટમાંથી બહાર કાઢીને સામાન્ય રિટેલ રોકાણકારો માટે ઉપલબ્ધ બનાવવાનો છે.
પબ્લિક એક્સેસમાં વધારો
હાલમાં ભારતમાં ૨૮ રજિસ્ટર્ડ InvITs છે, જેમાંથી માત્ર ૯ પબ્લિક એક્સચેન્જમાં લિસ્ટેડ છે. પબ્લિક માર્કેટમાં પ્રવેશવાથી માત્ર પારદર્શિતા જ નહીં, પરંતુ માર્કેટ લિક્વિડિટીમાં પણ વધારો થશે, જેથી રોકાણકારો માટે યુનિટ્સ ખરીદવા અને વેચવા સરળ બનશે. રોકાણકારોમાં આ પ્રત્યે ઉત્સાહ વધી રહ્યો છે, જેના કારણે જૂન ૨૦૨૬ ના અંત સુધીમાં યુનિટ હોલ્ડર્સની સંખ્યા વધીને ૬.૫૩ લાખ થઈ ગઈ છે, જે અગાઉના ક્વાર્ટરમાં ૫.૫૮ લાખ હતી.
આ પ્રક્રિયામાં Cube Highways Trust, Altius Telecom Infrastructure Trust અને NDR InvIT Trust જેવી કંપનીઓ સક્રિય જોવા મળી છે.
નાણાકીય દેખાવ અને વળતર
InvITs રોકાણકારોમાં તેમના નિયમિત રોકડ વિતરણ (Cash Distribution) માટે જાણીતા છે. રોડ, ટેલિકોમ ટાવર અને ડિજિટલ એસેટ્સ જેવી પ્રોજેક્ટ્સમાંથી મળતા ટોલ અને ભાડા દ્વારા આ આવક પ્રાપ્ત થાય છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૭ના પ્રથમ ક્વાર્ટરમાં આ સેક્ટરે ₹5,923 કરોડનું વિતરણ કર્યું છે, જે ગત વર્ષની સરખામણીએ ૧૫% વધારે છે. ઘણા ટ્રસ્ટો અંદાજે ૯% જેટલું ડિસ્ટ્રિબ્યુશન યીલ્ડ આપે છે, જે ફિક્સ્ડ-ઈન્કમ પ્રોડક્ટ્સના રોકાણકારો માટે એક સારો વિકલ્પ સાબિત થઈ શકે છે.
જોખમો પર ધ્યાન આપો
આકર્ષક વળતર હોવા છતાં, રોકાણકારોએ જોખમો સમજવા જરૂરી છે. InvITs વ્યાજ દરોના ફેરફાર પ્રત્યે ખૂબ સંવેદનશીલ હોય છે. બજારમાં વ્યાજ દરો વધે તો તેની અસર યુનિટના ભાવ પર પડી શકે છે. આ ઉપરાંત, ટ્રસ્ટોનું પ્રદર્શન તેના મૂળભૂત ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર એસેટ્સ પર નિર્ભર છે. જો ટ્રાફિકની માંગ ઘટે અથવા સરકારી નિયમોમાં ફેરફાર થાય, તો રોકડ પ્રવાહ પર દબાણ આવી શકે છે.