નાણાકીય વર્ષ 2027 (FY27)ના પ્રથમ ક્વાર્ટરમાં (Q1) ભારતીય બેંકિંગ સેક્ટરમાં વૃદ્ધિનો નવો ચિતાર સામે આવ્યો છે. પ્રાઇવેટ સેક્ટરની બેંકોએ ડિપોઝિટ ગ્રોથમાં 14.3% ની નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ નોંધાવી છે, જે પબ્લિક સેક્ટર બેંકો (PSBs)ના 10.7% વૃદ્ધિ દર કરતાં ઘણી વધારે છે. જોકે, લોન ગ્રોથમાં PSB આગળ છે.
ડિપોઝિટ વૃદ્ધિમાં સ્પષ્ટ તફાવત
પ્રાઇવેટ બેંકોએ ગ્રાહકો પાસેથી ડિપોઝિટ એકત્ર કરવામાં સતત પોતાની લીડ જાળવી રાખી છે. આ ક્વાર્ટરમાં તેમનો ડિપોઝિટ ગ્રોથ 14.3% રહ્યો, જ્યારે સરકારી બેંકોનો ગ્રોથ 10.7% રહ્યો. આ 3.6% નો તફાવત મહત્વનો છે, કારણ કે ડિપોઝિટ બેંકો માટે ભંડોળનો સૌથી સસ્તો અને સ્થિર સ્ત્રોત છે.
લોન ગ્રોથ અને ફંડિંગનો પડકાર
લોન (ક્રેડિટ) ગ્રોથની વાત કરીએ તો, પબ્લિક સેક્ટર બેંકોએ 16.4% નો વૃદ્ધિ દર હાંસલ કર્યો, જ્યારે પ્રાઇવેટ બેંકો 15.9% વૃદ્ધિ સાથે થોડી પાછળ રહી. જોકે, PSBનો લોન ગ્રોથ ડિપોઝિટ ગ્રોથ કરતાં વધારે હોવાથી તેમનું લોન-ટુ-ડિપોઝિટ રેશિયો (LDR) વધી રહ્યું છે. તાજેતરના આંકડા મુજબ, PSB માટે LDR 77% થી વધીને 81% થયું છે. આનો અર્થ છે કે તેઓ ડિપોઝિટના દરેક ₹100 પર વધુ રકમ લોન તરીકે આપી રહ્યા છે. પ્રાઇવેટ બેંકોનું LDR 92% રહ્યું છે, પરંતુ તેઓ ઐતિહાસિક રીતે ડિપોઝિટને ઝડપથી રિપ્લેનિશ (replenish) કરવામાં વધુ સક્ષમ રહ્યા છે.
દાયકાઓથી બદલાતું માર્કેટ શેર
છેલ્લા દાયકામાં, RBI ના આંકડા દર્શાવે છે કે પબ્લિક સેક્ટર બેંકોનો કુલ સિસ્ટમ ડિપોઝિટમાં શેર સતત ઘટી રહ્યો છે. FY14 માં તેમનો હિસ્સો 76% હતો, જે FY26 સુધીમાં ઘટીને 57% થઈ ગયો. તેની સામે, પ્રાઇવેટ બેંકોનો શેર 19.4% થી વધીને 36.4% થયો છે.
બેંક-વિશિષ્ટ પ્રદર્શન
વ્યક્તિગત બેંકોમાં જોઈએ તો, પ્રાઇવેટ બેંક Axis Bank નો ક્રેડિટ ગ્રોથ 19% રહ્યો, જે HDFC Bank (15%) અને Kotak Mahindra Bank (12%) થી આગળ છે. IDFC First Bank એ પણ 20.6% નો સારો લોન ગ્રોથ દર્શાવ્યો. સરકારી બેંકોમાં, Central Bank of India નો ક્રેડિટ ગ્રોથ 28.8% રહ્યો, જ્યારે Bank of India (18.6%) અને Bank of Baroda (17.4%) એ પણ ડબલ-ડિજિટ ગ્રોથ નોંધાવ્યો.
રોકાણકારો માટે આગામી ક્વાર્ટરમાં એ જોવાનું રહેશે કે શું પબ્લિક સેક્ટર બેંકો આક્રમક ધિરાણ સાથે ડિપોઝિટ વૃદ્ધિને સંતુલિત કરી શકે છે. જો લોન ગ્રોથ સામે ડિપોઝિટ ગ્રોથ નહીં વધે, તો બેંકો પર ગ્રાહકોને આકર્ષવા માટે ડિપોઝિટ પર વ્યાજ દરો વધારવાનું દબાણ આવી શકે છે, જે સીધી અસર નેટ ઇન્ટરેસ્ટ માર્જિન (NIM) પર પડશે.