UPI ના મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) માળખાને લઈને સરકાર અને વિપક્ષ આમને-સામને આવી ગયા છે. સંસદીય સમિતિની મંજૂરી અંગેના મતભેદોએ ભારતના ડિજિટલ પેમેન્ટ ઇકોસિસ્ટમમાં પોલિસીને લઈને મોટી અનિશ્ચિતતા ઊભી કરી છે.
શું છે આ આખો વિવાદ?
UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) લાગુ કરવાના પ્રસ્તાવને લઈને રાજકીય ગરમાવો આવ્યો છે. વિવાદનું મુખ્ય કેન્દ્ર 'પાર્લામેન્ટરી સ્ટેન્ડિંગ કમિટી ઓન ફાઇનાન્સ' છે. સવાલ એ છે કે શું આ સમિતિએ ખરેખર ટ્રાન્ઝેક્શન ફી અને તેમાંથી મળતી છૂટછાટોના વિગતવાર પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી છે કે કેમ.
ડિજિટલ પેમેન્ટ્સ પર અસર
MDR એ એ ચાર્જ છે જે વેપારીઓ પેમેન્ટ પ્રોસેસર્સ કે બેંકોને ચૂકવે છે. છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી ભારતમાં UPI માટે 'ઝીરો MDR' પોલિસી અમલમાં છે, જેણે દેશમાં ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શનના વધારામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે. જો આ ફીનું માળખું બદલાય તો તે ફિનટેક કંપનીઓની આવક અને નાના વેપારીઓના ખર્ચ પર સીધી અસર કરી શકે છે.
સરકાર અને વિપક્ષના અલગ-અલગ દાવા
સરકારી સૂત્રોનું કહેવું છે કે સમિતિના 44મા એક્શન ટેકન રિપોર્ટમાં ટિયર્ડ MDR માળખું અપનાવવાની ભલામણ કરવામાં આવી હતી અને ત્યારે કોઈ વિરોધ નોંધાયો નહોતો. બીજી તરફ, કોંગ્રેસના સાંસદ ગૌરવ ગોગોઈ અને મનીષ તિવારી જેવા વિપક્ષી નેતાઓનો દાવો છે કે ફીના દરો, ટ્રાન્ઝેક્શન લિમિટ અને એક્ઝમ્પશન કેટેગરી જેવી કોઈ ચોક્કસ વિગતો સમિતિ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવી નહોતી.
રોકાણકારો માટે જોખમ
આ વિવાદે ડિજિટલ પેમેન્ટ્સ સેક્ટરમાં રોકાણકારોની ચિંતા વધારી છે. કોઈપણ કાયદાકીય સર્વસંમતિ વિના નિયમોમાં ફેરફાર કરવાથી ઈમ્પ્લીમેન્ટેશનમાં અવરોધો અને કાનૂની મુશ્કેલીઓ આવી શકે છે. આગામી સમયમાં સરકાર આ બાબતે કેવી સ્પષ્ટતા કરે છે અને ફીના સ્લેબ કેવા રહેશે, તેના પર બજારની નજર રહેશે.