National Payments Corporation of India (NPCI) એ સુપ્રીમ કોર્ટમાં સ્પષ્ટતા કરી છે કે વેપારીઓ UPI પ્રોસેસિંગ ફીનો બોજ ગ્રાહકો પર નાખી શકશે નહીં. ૧૫ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬થી લાગુ આ નવા નિયમ હેઠળ ફક્ત મોટા વ્યવહારો પર જ ચાર્જ લાગશે, જ્યારે ૯૬% વ્યવહારો સામાન્ય લોકો માટે ફ્રી રહેશે.
ગ્રાહકો માટે રાહતના સમાચાર
નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI) એ સુપ્રીમ કોર્ટમાં સોગંદનામું દાખલ કરીને સત્તાવાર રીતે જાહેર કર્યું છે કે મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) ફ્રેમવર્કનો ખર્ચ વેપારીઓ ગ્રાહકો પાસેથી વસૂલી શકશે નહીં. આ પગલું એવા ડરને દૂર કરે છે કે નવા નિયમોને કારણે રોજિંદા વપરાશકારો પર વધારાનો બોજ પડી શકે છે. NPCI એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પેમેન્ટ પ્રોવાઈડર્સ અને બેંકો સાથેના કરારમાં આ બાબતે કડક શરતો છે, અને જો કોઈ વેપારી નિયમનો ભંગ કરશે તો તેમનું UPI સિસ્ટમનું એક્સેસ પણ છીનવાઈ શકે છે.
શું છે નવો નિયમ?
૧૫ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬થી અમલમાં આવેલા આ નવા ફ્રેમવર્ક મુજબ, ₹2,000 થી વધુના પર્સન-ટુ-મર્ચન્ટ (P2M) વ્યવહારો પર 0.4% સુધીની ફી લાગુ કરવામાં આવી છે. જો કે, NPCI ના ડેટા મુજબ આ ફી માત્ર 4% વ્યવહારોને જ અસર કરશે. આનો અર્થ એ થયો કે 96% UPI વ્યવહારો ગ્રાહકો અને વેપારીઓ બંને માટે સંપૂર્ણપણે ફ્રી છે. વધુમાં, ₹1 લાખ સુધીનું વાર્ષિક ટર્નઓવર ધરાવતા નાના વેપારીઓ અને તમામ પર્સન-ટુ-પર્સન (P2P) ટ્રાન્સફરને આ ચાર્જમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે.
રોકાણકારો માટે શું મહત્વનું છે?
લાંબા સમયથી ચાલતા ઝીરો-ફી મોડલમાંથી હવે એક પેઈડ ફ્રેમવર્ક તરફ જવું એ ડિજિટલ પેમેન્ટ ઇકોસિસ્ટમ માટે એક વ્યૂહાત્મક ફેરફાર છે. સાયબર સિક્યોરિટી અને સર્વર કેપેસિટી પાછળ થતા મોટા ખર્ચને પહોંચી વળવા માટે NPCI આ મહેસૂલ મોડલ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. જો કે, આ મામલો હાલમાં સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકારાયેલો છે, જેના અંતિમ ચુકાદા પર બજારની નજર છે.
મુખ્ય જોખમ એ છે કે વેપારીઓ આ ખર્ચને છૂપી રીતે માલ કે સેવાની કિંમતમાં વધારો કરીને ગ્રાહકો પાસેથી વસૂલવાનો પ્રયાસ કરે. રોકાણકારોએ હવે સુપ્રીમ કોર્ટની આગામી સુનાવણી અને આગામી ક્વાર્ટરમાં ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન વોલ્યુમ પર ધ્યાન રાખવું જોઈએ.