ભારતમાં માઈક્રોફાઇનાન્સ લોન પોર્ટફોલિયો જૂન **2026** સુધીમાં **₹3.3 લાખ કરોડ**ને આંબી ગયો છે. આ ક્ષેત્રમાં NBFC-MFIs એ **44.3%** માર્કેટ શેર કબજે કર્યો છે, જ્યારે બેન્કોની ડાયરેક્ટ લેન્ડિંગમાં પકડ ઘટીને **27%** આસપાસ પહોંચી છે.
જૂન 2026ના અંત સુધીમાં ભારતના માઈક્રો-લેન્ડિંગ સેક્ટરમાં મોટું પરિવર્તન જોવા મળ્યું છે. ઉદ્યોગના આંકડા મુજબ, કુલ માઈક્રોફાઇનાન્સ લોન પોર્ટફોલિયો આશરે ₹3.29 લાખ કરોડ રહ્યો છે, જેમાં Non-Banking Financial Company-Microfinance Institutions (NBFC-MFIs) મુખ્ય ખેલાડી તરીકે ઉભરી આવ્યા છે.
બેન્કોનો બદલાતો અભિગમ
સામે પક્ષે, કોમર્શિયલ બેન્કોની ડાયરેક્ટ માઈક્રોફાઇનાન્સ લોન પોર્ટફોલિયોમાં ઘટાડો થયો છે, જે હવે 25% થી 27% ની વચ્ચે છે. જોકે, આ બેન્કોનું સેક્ટરમાંથી એક્ઝિટ નથી, પરંતુ એક વ્યૂહાત્મક ફેરફાર છે. ઘણી બેન્કોએ આ લોન્સને રિટેલ પોર્ટફોલિયોમાં ખસેડી છે, જેથી રિપોર્ટિંગના માળખામાં ફેરફાર થયો છે.
હાલમાં, બેન્કો NBFC-MFIs ને જરૂરી ફ્રેશ ડેટ કેપિટલના 80% થી વધુ ફંડ પૂરું પાડે છે. બેન્કો હવે સીધી લોન આપવાના વહીવટી અને ઓપરેશનલ બોજથી બચવા માટે સ્પેશિયલાઇઝ્ડ NBFCs ને ફંડિંગ આપવાનું પસંદ કરી રહી છે.
રોકાણકારોએ શું ધ્યાનમાં રાખવું?
સેક્ટરમાં વધતી જતી લોન સાથે કેટલાક જોખમો પણ સામે આવ્યા છે:
- ** borrower indebtedness:** દેવું વધી રહ્યું છે, જે આર્થિક સ્થિતિ કથળતા ડિફોલ્ટનું જોખમ વધારે છે.
- હાઈ-ટિકિટ લોન્સ: ₹75,000 થી વધુની લોનનું પ્રમાણ વધ્યું છે, જે માઈક્રોફાઇનાન્સના જૂના રિસ્ક મોડલને બદલી રહ્યું છે.
- એસેટ ક્વોલિટી: મધ્ય 2026 સુધીમાં ડેલીન્ક્વન્સી રેશિયો (PAR 31-180 દિવસ) 1.6% થી 1.89% ની વચ્ચે નોંધાયો છે.
ભૌગોલિક દ્રષ્ટિએ પણ ફેરફાર થયો છે; હવે તમિલનાડુ જેવા દક્ષિણના રાજ્યોમાં ક્રેડિટ એક્ટિવિટી વધી છે, જ્યારે ઉત્તરના રાજ્યોમાં માંગ થોડી ઠંડી પડી છે.