બેંક સેવિંગ્સમાં મોટી રકમ રાખવી જોખમી? માત્ર વ્યાજદર ન જુઓ, આ બાબતો પર આપો ધ્યાન

ઘણા ભારતીય રોકાણકારો માત્ર ઊંચા વ્યાજદર આપતી બેંકોમાં જ પૈસા રાખવાનું પસંદ કરે છે. જોકે, મોટી રકમનું સંચાલન કરતી વખતે માત્ર વ્યાજના આંકડા પર ભરોસો કરવો ભૂલભરેલું હોઈ શકે છે. મૂડીની સુરક્ષા અને વાસ્તવિક વળતર (Net Return) જાણવું એટલું જ મહત્વનું છે.

ડિપોઝિટ સુરક્ષાનું ગણિત

સૌથી મહત્વની બાબત ડિપોઝિટની સુરક્ષા છે. Reserve Bank of India ની પેટા સંસ્થા Deposit Insurance and Credit Guarantee Corporation (DICGC) દ્વારા દરેક બેંકમાં એકાઉન્ટ દીઠ ₹5 લાખ સુધીની થાપણોનો વીમો મળે છે. આ રકમમાં અસલ રકમ અને વ્યાજ બંનેનો સમાવેશ થાય છે. જો બેંક મુશ્કેલીમાં મુકાય, તો આ મર્યાદાથી ઉપરની રકમ જોખમમાં ગણાય છે. તેથી, મોટી રકમ ધરાવતા લોકોએ અલગ-અલગ બેંકોમાં રોકાણ ફેલાવવું જોઈએ.

છુપા ખર્ચ અને ટાયર્ડ રેટ્સ

બેંકો ઘણીવાર 'Up to' વ્યાજદરની જાહેરાત કરે છે, પરંતુ તે સમગ્ર બેલેન્સ પર લાગુ પડતા નથી. મોટાભાગની બેંકો ટાયર્ડ સ્ટ્રક્ચર વાપરે છે, જ્યાં ચોક્કસ રકમથી ઉપરના બેલેન્સ પર જ ઊંચું વ્યાજ મળે છે. ઉપરાંત, પ્રીમિયમ સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ્સ ઊંચા વ્યાજનું વચન આપે છે, પરંતુ તેમાં મિનિમમ બેલેન્સની મોટી મર્યાદા કે વાર્ષિક ચાર્જ હોઈ શકે છે જે તમારા વ્યાજને ખાઈ જાય છે.

ટેક્સ અને મોંઘવારીનો માર

તમે મેળવેલું વ્યાજ તમારા ઇન્કમ ટેક્સ સ્લેબ મુજબ ટેક્સેબલ હોય છે. તેથી, ગ્રોસ રેટને બદલે ટેક્સ કપાયા પછીનું વળતર (Post-tax yield) તપાસવું જોઈએ. જો મોંઘવારી દર (Inflation) તમારા ટેક્સ પછીના વળતર કરતા વધારે હોય, તો તમારા નાણાંનું વાસ્તવિક મૂલ્ય ઘટતું જાય છે.

શું કરવું જોઈએ?

વર્ષમાં એકવાર તમારા કેશ હોલ્ડિંગ્સનું ઓડિટ કરો. જો મોટી રકમ લાંબા સમય સુધી પડતર રહેવાની હોય, તો સામાન્ય સેવિંગ્સ એકાઉન્ટને બદલે 'Sweep-in Fixed Deposit' નો વિકલ્પ પસંદ કરવો જોઈએ, જે લિક્વિડિટીની સાથે વધુ વળતર પણ આપે છે.