સરકારે LIC માં પોતાનો 6.5% હિસ્સો ₹31,552 કરોડમાં વેચી દીધો છે. આટલા મોટા સોદા છતાં, 4 મેનેજિંગ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેંકોને ફક્ત ₹4 લાખની નજીવી ફી મળી છે. આ આક્રમક ફી કટિંગ અને તેના કારણે LIC ના શેર પર શું અસર થશે તે જોઈએ.
LIC નો મોટો શેર વેચાણ સોદો
ભારત સરકારે તાજેતરમાં લાઈફ ઈન્સ્યોરન્સ કોર્પોરેશન (LIC) માં પોતાનો 6.5% હિસ્સો ઓફર ફોર સેલ (OFS) દ્વારા વેચીને આશરે ₹31,552 કરોડ એકત્રિત કર્યા છે. આ વેચાણનો મુખ્ય હેતુ LIC માટે લઘુત્તમ જાહેર શેરહોલ્ડિંગ (Minimum Public Shareholding) નો નિયમ પૂરો કરવાનો હતો.
બેંકોને મળી નજીવી ફી
આ મોટા સોદામાં ચાર મુખ્ય ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેંકો - IIFL Capital Services, BNP Paribas Securities India, Goldman Sachs (India) Securities, અને Motilal Oswal Investment Advisors - સામેલ હતી. જોકે, સૌથી આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે આ ચારેય બેંકોને કુલ મળીને ફક્ત ₹4 લાખ ની ફી મળી છે. આ રકમ સોદાના કુલ મૂલ્યની સરખામણીમાં ખૂબ જ ઓછી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ સ્થિતિ એટલા માટે સર્જાઈ કારણ કે એક બેંકે મફતમાં કામ કરવાની ઓફર કરી હતી, જેના કારણે અન્ય બેંકોએ પણ સ્પર્ધામાં ટકી રહેવા માટે સમાન શરતો સ્વીકારવી પડી.
LIC ના શેર પર અસર
સામાન્ય રીતે, આવા મોટા શેર વેચાણથી શેરના ભાવ પર દબાણ આવે છે. સરકારે શેરનું ફ્લોર પ્રાઈસ (Floor Price) ₹382 રાખ્યું હતું, જે તે સમયે બજારભાવ કરતાં થોડું ઓછું હતું. આ કારણે, બજારમાં નવા શેરોની ઉપલબ્ધતાને કારણે LIC ના શેરના ભાવમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો.
રોકાણકારો માટે, આ ઘટના દર્શાવે છે કે જ્યારે સરકાર મોટી માત્રામાં હિસ્સો વેચે છે, ત્યારે ટૂંકા ગાળામાં પુરવઠામાં વધારો માંગ કરતાં વધી જાય છે, જેના પરિણામે ભાવમાં ઘટાડો થાય છે.
ફી મોડેલની ટકાઉપણું પર સવાલ?
આ ઘટનાએ માર્કેટ એનાલિસ્ટ્સમાં ચર્ચા જગાવી છે કે શું આ 'ઝીરો-ફી' અથવા નજીવી ફી વાળું મોડેલ લાંબા ગાળે ટકી શકશે. જ્યારે બેંકોને આવા મોટા સરકારી સોદા કરવાથી પ્રતિષ્ઠા મળે છે, ત્યારે સેવાઓની ગુણવત્તા પર અસર થવાની ચિંતા પણ વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. નાના સલાહકાર ફર્મ્સ માટે, આ પ્રકારના ભાવ નિર્ધારણથી બજારમાં પ્રવેશ કરવો મુશ્કેલ બની શકે છે. આ બેંકોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભવિષ્યમાં આવા મોટા સરકારી સોદાઓમાં સ્થાન મેળવવાનો હોય તેવું લાગે છે.