ભારતના માઈક્રોફાઇનાન્સ સેક્ટર પર ક્લાઈમેટ ચેન્જનું મોટું સંકટ તોળાઈ રહ્યું છે. ખેતી પર નિર્ભર લોનને કારણે સેક્ટરનું પોર્ટફોલિયો એટ રિસ્ક (PAR) વધીને **6.2%** પર પહોંચતા લેન્ડર્સની ચિંતા વધી છે.
ભારતનું માઈક્રોફાઇનાન્સ સેક્ટર, જે અંદાજે ₹3.81 લાખ કરોડનું પોર્ટફોલિયો મેનેજ કરે છે, તે હાલમાં જોખમ માપવાની પદ્ધતિઓ બદલવા માટે મજબૂર બન્યું છે. એક્સપર્ટ્સ ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે બદલાતી આબોહવા અને ક્લાઈમેટ ચેન્જને કારણે સામાન્ય લોકોની આવક પર અસર પડી રહી છે, જેની સીધી અસર લોન પરત કરવાની ક્ષમતા પર દેખાઈ રહી છે.
ખેતી પર નિર્ભરતા બની નબળાઈ
આ સેક્ટરની સૌથી મોટી નબળાઈ એ છે કે તેની અંદાજે 60% લોન એગ્રીકલ્ચર અને તેની સાથે જોડાયેલી પ્રવૃત્તિઓમાં છે. જ્યારે પૂર, ગરમીના મોજા કે દુષ્કાળ જેવી કુદરતી આફતો આવે છે, ત્યારે ખેડૂતો કે નાના વેપારીઓની આવક ખોરવાઈ જાય છે. આ કારણે જ સેક્ટરનું પોર્ટફોલિયો એટ રિસ્ક (PAR), જે લોન બાકી હોવાનું સૂચક છે, તે FY24 ના 2.1% થી વધીને FY25 માં 6.2% થઈ ગયું છે.
RBI ના નવા નિયમો અને પડકારો
રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ નવેમ્બર 2025 માં જ આ બાબતે કડક માર્ગદર્શિકા બહાર પાડી છે. આ નવા નિયમો મુજબ, લેન્ડર્સે હવે ક્લાઈમેટ-રિલેટેડ ડેટાને તેમના રિસ્ક મેનેજમેન્ટમાં સામેલ કરવા પડશે. ખાસ કરીને પૂર્વી ભારત જેવા વિસ્તારો, જ્યાં સેક્ટરના કુલ લોન પોર્ટફોલિયોના 33% હિસ્સો છે અને જે વારંવાર કુદરતી આપત્તિઓનો સામનો કરે છે, ત્યાં આ જોખમ સૌથી વધુ છે.
રોકાણકારો માટે શું છે સંકેત?
આ સ્થિતિને કારણે માઈક્રોફાઇનાન્સ સંસ્થાઓનું રેટિંગ હવે બદલાઈ શકે છે. જે કંપનીઓ ક્લાઈમેટ રિસ્કને સારી રીતે હેન્ડલ કરશે, તેમને સસ્તું ફંડ મળી શકશે, જ્યારે જોખમી વિસ્તારોમાં કામ કરતી સંસ્થાઓના બોરોઈંગ કોસ્ટ (Borrowing Costs) વધી શકે છે. હવે આ ઉદ્યોગે 'રિએક્ટિવ' બનવાને બદલે 'પ્રોએક્ટિવ' ડેટા-બેઝ્ડ એપ્રોચ અપનાવવો પડશે.