ભારતના નાના વેપારીઓ અને MSME સેક્ટર માટે ક્રેડિટ ફ્લોમાં જોરદાર ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. જૂન 2026 સુધીમાં ક્રેડિટ પોર્ટફોલિયો વાર્ષિક **14.9%** ના વધારા સાથે **₹50.9 લાખ કરોડ**ની સપાટીએ પહોંચ્યો છે.
ભારતીય અર્થતંત્રમાં નાના ઉદ્યોગોની ભૂમિકા સતત વધી રહી છે, જેનું પ્રમાણ હવે ક્રેડિટ માર્કેટના આંકડાઓમાં સ્પષ્ટ દેખાય છે. છેલ્લા એક વર્ષમાં કુલ આઉટસ્ટેન્ડિંગ પોર્ટફોલિયો 14.9% વધ્યો છે, જે દર્શાવે છે કે નાના સાહસિકો પોતાના બિઝનેસના વિસ્તરણ માટે ફોર્મલ બેંકિંગ સિસ્ટમ પર વધુ નિર્ભર બની રહ્યા છે.
સોલ પ્રોપ્રાઈટરશિપનું વર્ચસ્વ
આ તેજી પાછળનું મુખ્ય એન્જિન 'સોલ પ્રોપ્રાઈટર' (એકલ માલિકીના એકમો) છે. તેમના ક્રેડિટ પોર્ટફોલિયોમાં 19.3% નો મોટો ઉછાળો આવ્યો છે, જ્યારે સક્રિય લોનનું પ્રમાણ 27.4% વધ્યું છે. કુલ લોન પોર્ટફોલિયોમાં મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરનો હિસ્સો 41.92% છે, જે આ સેક્ટરની સતત મૂડીની જરૂરિયાતને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
એસેટ ક્વોલિટી અને જોખમના સંકેતો
ઉપરથી જોતા સ્થિતિ સારી લાગે છે, કારણ કે PAR (Past Due) રેશિયો ઘટીને 1.2% (ગત વર્ષે 1.5%) થયો છે. પરંતુ, અંદરની વાત અલગ છે. સોલ પ્રોપ્રાઈટર સેગમેન્ટમાં 'વેરી હાઈ-રિસ્ક' એક્સપોઝર વધીને 20% થઈ ગયું છે, જે બે વર્ષ પહેલા 17.4% હતું. આ ડેટા લેન્ડર્સ અને ફિનટેક કંપનીઓ માટે ચેતવણી સમાન છે, જેના કારણે હવે ઘણી સંસ્થાઓ પોતાના અન્ડરરાઈટિંગ ધોરણો કડક કરી રહી છે.
RBIના નિયમો અને આર્થિક પડકારો
સેક્ટર હવે Draft RBI (NBFCs) ક્રેડિટ ફેસિલિટી એમેન્ડમેન્ટ ડિરેક્શન્સ 2026 તરફ જોઈ રહ્યું છે. જો આ નિયમો લાગુ થાય, તો શેડો બેંકો (NBFCs) માટે રિવોલ્વિંગ ક્રેડિટ પ્રોડક્ટ્સ આપવી મુશ્કેલ બની શકે છે. વધુમાં, પશ્ચિમ એશિયામાં ભૌગોલિક તણાવ અને તેની અસર એક્સપોર્ટ-ઓરિએન્ટેડ મેન્યુફેક્ચરિંગ યુનિટ્સ પર પડી શકે છે. રાજસ્થાન જેવા રાજ્યોએ ₹3.4 લાખ કરોડના પોર્ટફોલિયો સાથે મજબૂતી બતાવી છે, પરંતુ ગ્લોબલ ઈકોનોમિક માહોલને જોતા સાવચેતી જરૂરી છે.