RBI નો મોટો નિર્ણય: ફોરેક્સ ટ્રેડિંગ પરના નિયંત્રણો હળવા, પણ **$100 મિલિયન**ની કેપ યથાવત!

RBI નો ફોરેક્સ પરનો નિર્ણય: વિગતવાર સમજૂતી

RBI દ્વારા સોમવારે જારી કરાયેલા સર્ક્યુલરમાં, બેંકોને સ્થાનિક અને વિદેશી બંને ક્લાયન્ટ્સ માટે ચોક્કસ ડેરિવેટિવ કોન્ટ્રાક્ટ્સ ઓફર કરવા પર અગાઉ લાદવામાં આવેલી મર્યાદાઓ દૂર કરવામાં આવી છે. આ ફેરફારને કારણે બેંકો હવે આવા કોન્ટ્રાક્ટ્સને તાત્કાલિક ધોરણે ફરીથી બુક (Rebook) અથવા રદ (Cancel) કરી શકશે. આ પગલાનો મુખ્ય હેતુ ઇમ્પોર્ટર્સ (Importers) અને એક્સપોર્ટર્સ (Exporters) ને તેમની વાસ્તવિક હેજિંગ (Hedging) જરૂરિયાતોનું સંચાલન કરવામાં મદદ કરવાનો છે, કારણ કે તેમને અગાઉ વ્યવહારિક મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો હતો.

જોકે, RBI એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સંબંધિત પક્ષો (Related Parties) વચ્ચેના વ્યવહારો માટે પ્રતિબંધો ચાલુ રહેશે. બેંકો હજુ પણ સંબંધિત સંસ્થાઓને ડેરિવેટિવ કોન્ટ્રાક્ટ્સ ઓફર કરી શકશે નહીં, સિવાય કે હાલના કોન્ટ્રાક્ટ્સને રદ કરવા અથવા રોલ ઓવર કરવાના કિસ્સામાં.

$100 મિલિયનની કેપ યથાવત: સ્પેક્યુલેશન પર લગામ

આ છૂટછાટ છતાં, સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે ઓનશોર ફોરેક્સ માર્કેટમાં નેટ ઓપન પોઝિશન્સ (Net Open Positions) પર $100 મિલિયનની કેપ યથાવત રાખવામાં આવી છે. આ દર્શાવે છે કે RBI સ્પેક્યુલેટિવ ટ્રેડિંગ (Speculative Trading) ને રોકવા અને ચલણના મોટા ઉતાર-ચઢાવને નિયંત્રિત કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે. RBI દ્વારા અગાઉ લેવાયેલા પગલાઓએ ભારતીય રૂપિયાને તેના રેકોર્ડ નીચા સ્તર ₹95.12 થી સુધારીને આશરે ₹92.58 સુધી પહોંચાડવામાં મદદ કરી હતી. સોમવારે રૂપિયો ₹93.12 પર બંધ થયો હતો.

RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ અગાઉ જણાવ્યું હતું કે આ નિયમો ખાસ કરીને નોન-ડિલિવરેબલ ફોરવર્ડ (NDF) અને ડિલિવરેબલ માર્કેટ વચ્ચેની આર્બિટ્રેજ તકો (Arbitrage Opportunities) ને લક્ષ્યાંકિત કરતા હતા, જે બજારમાં અસ્થિરતા વધારી શકે છે. વર્તમાન નિયમોમાં છૂટછાટ સૂચવે છે કે બજારની સ્થિરતા અને વર્તમાન નિયંત્રણોમાં RBI નો આત્મવિશ્વાસ વધી રહ્યો છે. વેપારીઓ નજીકના ગાળામાં રૂપિયાને ₹92.50 થી ₹93.50 ની રેન્જમાં વેપાર કરવાની અપેક્ષા રાખે છે, જેમાં થોડી નબળાઈનો ટ્રેન્ડ જોવા મળી શકે છે. આ ફોરેક્સ પગલાં અને તેલ આયાતકારો માટેના ખાસ ચેનલ દ્વારા તેને સમર્થન મળવાની ધારણા છે.