ભારતનું ઓર્ગેનાઈઝ્ડ ગોલ્ડ લોન સેક્ટર છેલ્લા **5 વર્ષમાં** **4 ગણું** વધ્યું છે અને તે **₹18.6 લાખ કરોડના** આંકડાને આંબી ગયું છે. અનઓર્ગેનાઈઝ્ડ સેક્ટરમાંથી લોકો હવે બેંકો અને NBFCs તરફ વળ્યા છે, પરંતુ નવા ગ્રાહકો મેળવવાના પડકારો યથાવત છે.
બદલાતા પ્રવાહો અને ઓર્ગેનાઈઝ્ડ સેક્ટરનો દબદબો
ઘરગથ્થુ સોનાને આર્થિક જરૂરિયાત માટે વાપરવાની પદ્ધતિમાં મોટો બદલાવ આવ્યો છે. લોકો હવે સ્થાનિક સાહુકારોને બદલે પ્રોફેશનલ ફાઈનાન્શિયલ સંસ્થાઓ પર વધુ ભરોસો કરી રહ્યા છે. પારદર્શિતા, ઝડપી પ્રોસેસિંગ અને સોનાની સુરક્ષાના કારણે આ સેક્ટર ખૂબ જ ઝડપથી વિસ્તરી રહ્યું છે. અગાઉ આ માંગ મુખ્યત્વે દક્ષિણ ભારત સુધી સીમિત હતી, પરંતુ હવે રાજસ્થાન અને ઉત્તર પ્રદેશ જેવા રાજ્યોમાં પણ ગોલ્ડ લોનની માંગમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો છે.
સ્પર્ધા અને RBI ની કડક નજર
આ સેક્ટરમાં હવે માત્ર Muthoot Finance અને Manappuram Finance જેવી સ્પેશિયલાઇઝ્ડ કંપનીઓ જ નથી, પરંતુ SBI, HDFC Bank અને Federal Bank જેવી દિગ્ગજ બેંકો પણ સક્રિય થઈ ગઈ છે. બેંકો તેમના ઓછા કોસ્ટ ઓફ ફંડ્સનો લાભ લઈને સસ્તા દરે લોન આપી રહી છે, જે સ્પર્ધામાં વધારો કરી રહ્યું છે.
જોખમોની વાત કરીએ તો, Reserve Bank of India (RBI) દ્વારા LTV (Loan-to-Value) રેશિયો પર સતત નજર રાખવામાં આવે છે. સોનાના ભાવમાં મોટો ઘટાડો થાય, તો લેન્ડર્સે વધુ કોલેટરલ માંગવું પડી શકે છે અથવા લોન બુક ઘટાડવી પડે છે. આ ઉપરાંત, કરોડોની કિંમતનું સોનું સુરક્ષિત રાખવું તે પણ એક મોટો ઓપરેશનલ પડકાર છે.
નવા ગ્રાહકો મેળવવાનો પડકાર
આ આંકડા ભલે પ્રભાવશાળી લાગે, પરંતુ ઈન્ડસ્ટ્રી માટે એક ચિંતાનો વિષય છે. મોટાભાગનો વ્યવસાય એવા ગ્રાહકો પાસેથી આવી રહ્યો છે જેઓ પહેલા પણ ગોલ્ડ લોન લઈ ચૂક્યા છે. વાસ્તવમાં, 92% માર્કેટ હજુ પણ અનઓર્ગેનાઈઝ્ડ છે, જ્યાં સુધી પહોંચવા માટે કંપનીઓએ વિશ્વાસ અને માર્કેટિંગમાં મોટું રોકાણ કરવું પડશે. આગામી સમયમાં જે કંપનીઓ ગ્રાહકોને જાળવી રાખવા સાથે માર્જિન પણ જાળવી શકશે, તે જ માર્કેટમાં વિજેતા બનશે.