Global Fintech Fest 2026 માં હવે ભારત 'Agentic AI' પર ફોકસ કરી રહ્યું છે. બેંકિંગ સેક્ટરમાં સ્વાયત્ત નિર્ણયો લેવા માટે આ ટેક્નોલોજી ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે, જોકે રેગ્યુલેટરી અને મોનેટાઈઝેશનના પડકારો હજુ પણ યથાવત છે.
ભારતનું ફિનટેક લેન્ડસ્કેપ હવે એક નવા યુગમાં પ્રવેશ કરી રહ્યું છે. મુંબઈમાં આયોજિત Global Fintech Fest 2026 માં ઉદ્યોગના દિગ્ગજો અને નીતિ નિર્ધારકોએ UPI ની સફળતાથી આગળ વધીને હવે 'Agentic AI' ના અમલીકરણ પર ભાર મૂક્યો છે. આ ટેક્નોલોજીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ફાઇનાન્શિયલ સિસ્ટમને સામાન્ય પેમેન્ટથી બદલીને સ્વાયત્ત મોડેલ તરફ લઈ જવાનો છે, જ્યાં AI એજન્ટ્સ જાતે જ લોન રિસ્ક અને ફ્રોડ ડિટેક્શન જેવા જટિલ નિર્ણયો લઈ શકશે.
પેમેન્ટથી આગળનું વિઝન
છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી ભારતીય ફિનટેક ક્ષેત્ર માત્ર ડિજિટલ પેમેન્ટ અને ટ્રાન્ઝેક્શન પૂરતું મર્યાદિત રહ્યું છે. હવે, Agentic AI ના માધ્યમથી ઇન્સ્ટન્ટ લોન મંજૂરી અને સાયબર સિક્યોરિટી જેવી સેવાઓને વધુ ઝડપી અને માનવીય હસ્તક્ષેપ વગર કાર્યક્ષમ બનાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
રેગ્યુલેટરી અને સુરક્ષાના પડકારો
સ્વાયત્ત સિસ્ટમ તરફના આ પ્રયાણમાં નવા જોખમો પણ રહેલા છે. Reserve Bank of India (RBI) ના અધિકારીઓ ટેકનોલોજીને ટેકો આપવા સાથે સિસ્ટમિક સ્ટેબિલિટી જાળવવા પર કામ કરી રહ્યા છે. સૌથી મોટો પ્રશ્ન 'જવાબદારી' (Liability) નો છે—જો કોઈ AI એજન્ટનો નિર્ણય આર્થિક નુકસાન નોતરે, તો જવાબદાર કોણ? આ ઉપરાંત, અલ્ગોરિધમિક બાયસ (Bias) અને સાયબર સુરક્ષાના નવા જોખમો પણ ઉદ્યોગ માટે ચિંતાનો વિષય છે.
નફાકારકતાનો મોટો પ્રશ્ન
ટેકનોલોજી પાછળના રોકાણ અને વાસ્તવિક આવક વચ્ચેનું સંતુલન જાળવવું એ એક મોટી કસોટી છે. 2020 થી UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર Merchant Discount Rate (MDR) ના અભાવે ફિનટેક કંપનીઓની આવક મર્યાદિત રહી છે. હવે જ્યારે કંપનીઓ AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પાછળ મોટું મૂડીરોકાણ કરી રહી છે, ત્યારે રોકાણકારોની નજર તે બાબત પર છે કે આ સેક્ટર કેવી રીતે ટ્રાન્ઝેક્શન ફી સિવાય અન્ય સોર્સથી આવક ઊભી કરશે.
આગળ શું જોવું?
આ આખી પ્રક્રિયાનું ભવિષ્ય રેગ્યુલેટર દ્વારા મળનારા સ્પષ્ટ દિશાનિર્દેશો પર ટકેલું છે. AI ઓવરસાઇટ, ડેટા ગવર્નન્સ અને જવાબદારીના માળખા અંગેની નવી ગાઈડલાઈન્સ આ સેક્ટરની આગામી દિશા નક્કી કરશે.