ભારતમાં FY2026 દરમિયાન ક્રેડિટ કાર્ડ સ્પેન્ડિંગમાં **12%** નો ઉછાળો નોંધાયો છે, પરંતુ બેંકો માટે હવે પ્રોફિટ માર્જિન જાળવી રાખવો મોટો પડકાર બની રહ્યો છે.
ભારતનું ડિજિટલ પેમેન્ટ ઇકોસિસ્ટમ નવા લેવલ પર પહોંચી ગયું છે. જુલાઈ 2026 સુધીમાં દેશમાં કુલ 1.03 અબજ ડેબિટ કાર્ડ અને 12.29 કરોડ ક્રેડિટ કાર્ડ ચલણમાં છે. Reserve Bank of India ના ફાઇનાન્શિયલ ઇન્ક્લુઝન ઇન્ડેક્સમાં પણ મોટો સુધારો જોવા મળ્યો છે, જે માર્ચ 2026માં વધીને 70.0 પર પહોંચ્યો છે.
પ્રોફિટ પર કેમ દબાણ છે?
જોકે ટ્રાન્ઝેક્શનની સંખ્યા વધી રહી છે, પરંતુ તે બેંકોના નફામાં સીધો વધારો કરી રહી નથી. સૌથી મોટો ફેરફાર એ છે કે જે ગ્રાહકો પોતાનું બેલેન્સ આગળ ખેંચીને (Roll over) વ્યાજ ચૂકવતા હતા, તેમનું પ્રમાણ 21% થી ઘટીને માત્ર 11% થઈ ગયું છે. એટલે કે, મોટાભાગના ગ્રાહકો સમયસર પેમેન્ટ કરી રહ્યા છે, પરિણામે બેંકોની વ્યાજની આવકમાં મોટો ઘટાડો થયો છે.
સરકારનો નવો નિયમ
ઓગસ્ટ 2026માં સંસદે 'Taxation and Other Laws (Amendment) Bill' પસાર કર્યું છે. આ કાયદો UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર ભવિષ્યમાં Merchant Discount Rate (MDR) લાગુ કરવાનો માર્ગ મોકળો કરે છે. જોકે હજુ કોઈ દર નક્કી થયા નથી, પરંતુ આ નિર્ણયથી પેમેન્ટ પ્લેટફોર્મ્સ અને બેંકોના રેવન્યુ મોડલમાં મોટો બદલાવ આવી શકે છે.
ભવિષ્યના પડકારો
બેંકો હવે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 'new-to-credit' ગ્રાહકો સુધી પહોંચી રહી છે. અહીં સૌથી મોટો પડકાર ક્રેડિટ હિસ્ટ્રીનો અભાવ છે, જેના કારણે રિસ્ક મેનેજમેન્ટ મુશ્કેલ બની રહ્યું છે. આ ઉપરાંત, ટ્રાન્ઝેક્શન વધવાની સાથે સાયબર ફ્રોડનું જોખમ પણ વધી ગયું છે. આગામી સમયમાં બેંકિંગ સેક્ટરના રિઝલ્ટ પર નજર રાખવી ખૂબ જરૂરી છે કે તેઓ આ ઘટતી આવકની સામે કેવી રીતે કમબેક કરે છે.