ભારતીય કંપનીઓએ નાણાકીય વર્ષ ૨૬ થી ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ દરમિયાન **₹97,000 કરોડના** બોન્ડ ઇશ્યુ રદ્દ કર્યા છે. આ ઘટાડો ફંડની અછતને કારણે નહીં, પરંતુ વ્યાજ દર (Yield) બાબતે કંપનીઓ અને રોકાણકારો વચ્ચેના મતભેદને કારણે આવ્યો છે.
બોન્ડ પ્લાન કેમ રદ્દ થઈ રહ્યા છે?
કોઈપણ બોન્ડ ઇશ્યુ સફળ બનાવવા માટે કંપની (Issuer) અને રોકાણકાર (Investor) વચ્ચે વ્યાજ દર એટલે કે યીલ્ડ પર સહમતિ હોવી જરૂરી છે. હાલમાં, ફુગાવાની અનિશ્ચિતતા અને ગ્લોબલ વ્યાજ દરોના ટ્રેન્ડને કારણે રોકાણકારો વધુ વળતરની માંગ કરી રહ્યા છે. બીજી તરફ, કંપનીઓ તેમના બજેટ અને નીચા બોરોઈંગ કોસ્ટને જાળવી રાખવા માંગે છે. જ્યારે બંને પક્ષો એકમત ન થાય, ત્યારે કંપનીઓ મોંઘા વ્યાજ દરે બોન્ડ બહાર પાડવાને બદલે તેને રદ્દ કરવાનું પસંદ કરે છે.
આ સ્થિતિ ગત નાણાકીય વર્ષમાં ચરમસીમાએ હતી, જેમાં ₹79,500 કરોડના પ્લાન પડતા મુકાયા હતા. આ ટ્રેન્ડ ચાલુ વર્ષમાં પણ જારી રહ્યો છે અને ઓગસ્ટ 2026 ના અંત સુધીમાં વધુ ₹17,500 કરોડના ઇશ્યુ રદ્દ કરવામાં આવ્યા છે.
સરકારી કંપનીઓ પર કેવી અસર?
બોન્ડ માર્કેટ પર નિર્ભર મોટી સરકારી સંસ્થાઓ આનાથી સૌથી વધુ પ્રભાવિત થઈ છે. જેમાં NABARD, Power Finance Corporation (PFC), SIDBI અને Indian Oil Corporation (IOC) જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓનો સમાવેશ થાય છે. આ સંસ્થાઓ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને કૃષિ વિકાસ માટે ફંડિંગ કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે, તેથી તેમની મૂડી મેળવવાની મુશ્કેલી મોટા પ્રોજેક્ટ્સમાં અવરોધ ઉભો કરી શકે છે.
બદલાતી ફંડિંગ વ્યૂહરચના
આ કોઈ લિક્વિડિટી ક્રંચ (નાણાકીય અછત) નથી, પરંતુ મૂડી મેળવવાની કિંમત એક મુખ્ય અવરોધ છે. ઘણી કંપનીઓ હવે બેંક લોન કે અન્ય વૈકલ્પિક ક્રેડિટ માળખા તરફ વળી રહી છે. બજારના રોકાણકારોએ હવે એ જોવું રહ્યું કે શું આ કંપનીઓ બેંક લોન દ્વારા ખર્ચ કાબૂમાં રાખી શકશે કે પછી ભવિષ્યમાં ઊંચા દરે બોન્ડ બહાર પાડવાની ફરજ પડશે. ઉપરાંત, Reserve Bank of India ની પોલિસી અપડેટ્સ અને ગ્લોબલ ઓઈલના ભાવ પણ આગામી સમયમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.